Atharvaveda / 1 / 33 / 2
यासां॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्य॒ञ्जना॑नाम्। या अ॒ग्निं गर्भं॑ दधि॒रे सु॒वर्णा॒स्ता न॒ आपः॒ शं स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 1 | Sukta : 33 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : shantaatiH | Devta : chandramaaH, aapaH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaasaa.m raajaa varuNo yaati madhye satyaanRRite avapashya~njanaanaam. yaa agni.m garbha.m dadhire suvarNaastaa na aapaH sha.m syonaa bhavantu . 2.
Component Words : yaasaam . raajaa . varuNaH . yaati . madhye . satyaanRRite iti satya.aanRRite . ava.apashyan . janaanaam . yaaH . agnim . garbham . dadhire . su.avarNaaH . taaH . naH . aapaH . sham . syonaaH . bhavantu .
In Hindi:
ऋषि : शन्तातिः | देवता : चन्द्रमाः, आपः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : सूक्ष्म तन्मात्राओं का विचार।
पदपाठ : यासा॑म् । राजा॑ । वरु॑ण: । याति॑ । मध्ये॑ । स॒त्या॒नृ॒ते इति॑ स॒त्य॒ऽअ॒नृ॒ते । अ॒व॒ऽपश्य॑न् । जना॑नाम् । या: । अ॒ग्निम् । गर्भ॑म् । द॒धि॒रे । सु॒ऽवर्णा॑: । ता: । न॒: । आप॑: । शम् । स्यो॒ना: । भ॒व॒न्तु॒ ॥
पदार्थ : (यासाम्) जिन तन्मात्राओं के (मध्ये) बीच में (वरुणः) सर्वश्रेष्ठ (राजा) राजा परमेश्वर (जनानाम्) सब जन्मवाले जीवों के (सत्यानृते) सत्य और असत्य को (अवपश्यन्) देखता हुआ (याति) चलता है। (याः) जिन (सुवर्णाः) सुन्दर रूपवाली (आपः) तन्मात्राओं ने (अग्निम्) बिजुलीरूप अग्नि को (गर्भम्) गर्भ के समान (दधिरे) धारण किया था, (ताः) वे [तन्मात्राएँ] (नः) हमारे लिये (शम्) शुभ करनेहारी और (स्योनाः) सुख देनेवाली (भवन्तु) होवें ॥२॥"
भावार्थ : इन तन्मात्राओं का नियन्ता अर्थात् संयोजक और वियोजक (वरुण राजा) परमेश्वर है, वही सब जीवों के पुण्य-पाप को देखकर यथावत् फल देता है। इनके गुणों से उपकार लेकर मनुष्यों को सुख भोगना चाहिये ॥२॥
टिप्पणी :२−यासाम्। अपाम् तन्मात्राणाम्। राजा। १।१०।१। ईश्वरः। नियन्ता। वरुणः। १।३।३। वृणोति सर्वं, व्रियते अन्यैरिति वरुणः। सर्व−वरणीयः परमेश्वरः। याति। गच्छति। व्याप्नोति। मध्ये। अघ्न्यादयश्च। उ० ४।११२। इति मन ज्ञाने-यक्, नस्य धः। अन्तर्वर्त्तिनि भागे। सत्य-अनृते। सद्भ्यो हितम्। सत्-यत्। सत्यं, यथार्थं, तथ्यम्। न ऋतम्। अनृतम् असत्यम्, मिथ्याकरणम्, सत्यं च असत्यं च उभे कर्मणी। अव-पश्यन्। दृशिर्-शतृ। अवलोकयन् विजानन्। जनानाम्। १।८।१। जन्मवतां लोकानाम्। अन्यद् गतम् म० १ ॥