Atharvaveda / 4 / 3 / 3
अ॒क्ष्यौ॑ च ते॒ मुखं॑ च ते॒ व्याघ्र॑ जम्भयामसि। आत्सर्वा॑न्विंश॒तिं न॒खान् ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 4 | Sukta : 3 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : atharvaa | Devta : rudraH, vyaaghraH | Metre : gaayatrii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : akShyau cha te mukha.m cha te vyaaghra jambhayaamasi. aatsarvaanvi.mshati.m nakhaan . 3.
Component Words : akShyau᳡ . cha . te . mukham . cha . te . vyaaghra . jambhayaamasi . aat . sarvaan . vi.mshatim . nakhaan .3.3.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : रुद्रः, व्याघ्रः | छन्द : गायत्री | स्वर :
विषय : वैरी के नाश का उपदेश।
पदपाठ : अ॒क्ष्यौ᳡ । च॒ । ते॒ । मुख॑म् । च॒ । ते॒ । व्याघ्र॑ । ज॒म्भ॒या॒म॒सि॒ । आत् । सर्वा॑न् । विं॒श॒तिम् । न॒खान् ॥३.३॥
पदार्थ : (व्याघ्र) हे बाघ ! (ते) तेरी (अक्ष्यौ) दोनों [हृदय और मस्तक की] आँखों को (च) और (च) भी (ते मुखम्) तेरे मुख को, (आत्) और भी (सर्वान्) सब (विंशतिम्) बीसों (नखान्) नखों को (जम्भयामसि=०-मः) हम नष्ट करते हैं ॥३॥ "
भावार्थ : जैसे हिंसक जन्तुओं को अङ्ग भङ्ग करके नष्ट कर देते हैं, इसी प्रकार मनुष्य अपने-अपने शत्रुओं को सेनादि और शरीर के अङ्गों से नष्ट करके प्रजा में शान्ति रक्खें ॥३॥
टिप्पणी :३−(अक्ष्यौ) अ० १।२७।२। अक्षिणी। उभे मानसिकमस्तकनेत्रे। (मुखम्) अ० २।३५।५। आस्यम् (ते) तव (व्याघ्र) म० १। हे व्याघ्रेव हिंसक पुरुष (जम्भयामसि) म० ३। नाशयामः (आत्) अनन्तरम् (सर्वान्) सकलान् (विंशतिम्) पङ्क्तिविंशति०। पा० ५।१।५९। इति विन् शब्दात् शतिच् प्रत्ययान्तो निपातः। द्वे दशती। पादचतुष्टये पञ्चशोऽवस्थितान् (नखान्) अ० २।३३।६। नखरान् ॥