Atharvaveda / 5 / 3 / 9
धा॒ता वि॑धा॒ता भुव॑नस्य॒ यस्पति॑र्दे॒वः स॑वि॒ताभि॑मातिषा॒हः। आ॑दि॒त्या रु॒द्रा अ॒श्विनो॒भा दे॒वाः पा॑न्तु॒ यज॑मानं निरृ॒थात् ॥ 9॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 3 | Paryay : | Mantra No : 9
In English:
Seer : bRRihaddivo.atharvaa | Devta : indraH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : dhaataa vidhaataa bhuvanasya yaspatirdevaH savitaabhimaatiShaahaH. aadityaa rudraa ashvinobhaa devaaH paantu yajamaana.m nirRRithaat . 9.
Component Words : dhaataa . vi.adhaataa . bhuvanasya . yaH . patiH . devaH . savitaa . abhimaati.asahaH. aadityaaH . rudraaH . ashvinaa . ubhaa . devaaH . paantu . yajamaanam . niH.aRRithaat .3.9.
In Hindi:
ऋषि : बृहद्दिवोऽथर्वा | देवता : इन्द्रः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : रक्षा के उपाय का उपदेश।
पदपाठ : धा॒ता । वि॒ऽधा॒ता । भुव॑नस्य । य: । पति॑: । दे॒व: । स॒वि॒ता । अ॒भि॒मा॒ति॒ऽस॒ह:। आ॒दि॒त्या: । रु॒द्रा: । अ॒श्विना॑ । उ॒भा । दे॒वा: । पा॒न्तु॒ । यज॑मानम् । नि॒:ऽऋ॒थात् ॥३.९॥
पदार्थ : (धाता) धारण करनेवाला, (विधाता) सृष्टि करनेवाला (देवः) प्रकाशमान, (सविता) सबका चलानेवाला, (अभिमातिषाहः) अभिमानियों का जीतनेवाला परमेश्वर, (यः) जो (भुवनस्य) संसार का (पतिः) पति है, और (आदित्याः) प्रकाशमान, (रुद्राः) दुःख नाश करनेवाले विद्वान् शूर पुरुष, (उभा) दोनों (अश्विना) सूर्य और पृथिवी लोक, और (देवाः) सब दिव्य पदार्थ (यजमानम्) यजमान को (निर्ऋथात्) विनाश से (पान्तु) बचावें ॥९॥"
भावार्थ : मनुष्य परमेश्वर की महिमा जानकर विद्वानों के सत्सङ्ग और सब पदार्थों से उपकार लेकर आनन्द भोगें ॥९॥
टिप्पणी :९−(धाता) धर्ता (विधाता) स्रष्टा (भुवनस्य) संसारस्य (यः) (पतिः) पालयिता (देवः) प्रकाशमानः (सविता) प्रेरयिता (अभिमातिसहः) अ० ४।३२।४। अभिमातीनां अभिमानिनां पराजेता (आदित्याः) अ० १।९।१। आङ्+दीपी दीप्तौ−यक्। प्रकाशमानाः। (रुद्राः) अ० २।२७।६। दुःखनाशकाः पुरुषाः (अश्विना) अ० २।२९।६। अश्विनौ। द्यावापृथिव्यौ (उभा) उभौ (देवाः) दिव्यपदार्थाः (पान्तु) रक्षन्तु (यजमानम्) यज्ञकर्तारम् (निर्ऋथात्) अर्तेर्निरि। उ० २।८। इति निर्+ऋ हिंसायाम्−थक्। परिहिंसनात्। विनाशात् ॥