Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 5 / 7 / 1

आ नो॑ भर॒ मा परि॑ ष्ठा अराते॒ मा नो॑ रक्षी॒र्दक्षि॑णां नी॒यमा॑नाम्। नमो॑ वी॒र्त्साया॒ अस॑मृद्धये॒ नमो॑ अ॒स्त्वरा॑तये ॥ 1॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 7 | Paryay : | Mantra No : 1

In Hindi:

ऋषि : अथर्वा | देवता : अरातिसमूहः | छन्द : विराड्गर्भा प्रस्तारपङ्क्तिः | स्वर :

विषय : पुरुषार्थ करने के लिये उपदेश।

पदपाठ : आ । न॒: । भ॒र॒ । मा । परि॑ । स्था॒: । अ॒रा॒ते॒ । मा । न॒: । र॒क्षी॒: । दक्षि॑णाम् । नी॒यमा॑नाम् । नम॑: । वि॒ऽई॒र्त्सायै॑ । अस॑म्ऽऋध्दये । नम॑: । अ॒स्तु॒। अरा॑तये ॥७.१॥

पदार्थ : (अराते) हे अदान शक्ति ! (नः) हमें (आ) आकर (भर) पुष्ट कर, (मा परि स्थाः) अलग मत खड़ी हो, (नः) हमारे लिये (नीयमानाम्) लायी हुई (दक्षिणाम्) दक्षिणा [दान वा प्रतिष्ठा] को (मा रक्षीः) मत रखले। (वीर्त्सायै) अवृद्धि इच्छा, (असमृद्धये) असम्पत्ति अर्थात् (अरातये) अदान शक्ति [निर्धनता] को [नमो नमः] बार-बार नमस्कार (अस्तु) होवे ॥१॥"

भावार्थ : जो मनुष्य विपत्ति में निर्भय होकर धैर्य से उपाय करते हैं, वे उन्नति करते हैं। अथवा मनुष्यों को निर्धन विपत्तिग्रस्तों का सत्कारपूर्वक सहायक होना चाहिये ॥१॥

टिप्पणी :१−(आ) आगत्य (नः) अस्मान् (भर) पोषय (परि) पृथक् (मा स्थाः) मा तिष्ठ (अराते) आ० १।१८।१। रा दाने−क्तिन्। हे अदानशक्ते (नः) अस्मभ्यम् (मा रक्षीः) स्वार्थं मा स्वीकुरु (दक्षिणाम्) द्रुदक्षिभ्यामिनन्। उ० २।५०। इति दक्ष वृद्धौ−इनन्। दक्षिणा दक्षतेः समर्द्धयतिकर्मणः−निरु० १।७। दानम्। प्रतिष्ठाम् (नीयमानाम्) उह्यमानाम् (नमः) सत्कारः। अन्ननाम−निघ० २।७। वज्रनाम−निघ० २।२––०। (वीर्त्सायै) आप्ज्ञप्यृधामीत्। पा० ७।४।५५। इति वि+ऋधु वृद्धौ सनि, ईत्। अ प्रत्ययात्। पा० ३।३।१०२। इति अ, टाप्। अवृद्धीच्छायै (समृद्धये) सम्पत्तये (नमः) (अस्तु) भवतु (अरातये) अदानशक्तये। निर्धनतायै ॥