Atharvaveda / 5 / 14 / 5
कृ॒त्याः स॑न्तु कृत्या॒कृते॑ श॒पथः॑ शपथीय॒ते। सु॒खो रथ॑ इव वर्ततां कृ॒त्या कृ॑त्या॒कृतं॒ पुनः॑ ॥ 5॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 14 | Paryay : | Mantra No : 5
In English:
Seer : shukraH | Devta : kRRityaapariharaNam | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : kRRityaaH santu kRRityaakRRite shapathaH shapathiiyate. sukho ratha iva vartataa.m kRRityaa kRRityaakRRita.m punaH . 5.
Component Words : kRRityaaH . santu . kRRityaa.akRRite . shapathaH . shapathi.ayate . sukhaH . rathaH.aiva . vartataam . kRRityaa . kRRityaa.akRRitam . punaH .14.5.
In Hindi:
ऋषि : शुक्रः | देवता : कृत्यापरिहरणम् | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : शत्रु के विनाश का उपदेश।
पदपाठ : कृ॒त्या: । स॒न्तु॒ । कृ॒त्या॒ऽकृते॑ । श॒पथ॑: । श॒प॒थि॒ऽय॒ते । सु॒ख: । रथ॑:ऽइव । व॒र्त॒ता॒म् । कृ॒त्या । कृ॒त्या॒ऽकृत॑म् । पुन॑: ॥१४.५॥
पदार्थ : (कृत्याः) शत्रुनाशक सेनायें (कृत्याकृते) हिंसाकारी के लिये (सन्तु) होवें, और (शपथः) दुर्वचन (शपथीयते) दुर्वचन बोलनेवाले पुरुष के से आचरणवाले को [होवे], (कृत्या) शत्रुनाशक सेना (कृत्याकृतम्) हिंसाकारी पर (पुनः) अवश्य (वर्तताम्) घूमे, (इव) जैसे (सुखः) अच्छा बना हुआ (रथः) रथ [घूमता है] ॥५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५−(कृत्याः) शत्रुनाशिकाः सेनाः (सन्तु) भवन्तु (कृत्याकृते) हिंसाकारिणे (शपथः) दुर्वचनम् (शपथीयते) कर्तुः क्यङ् सलोपश्च। पा० ३।१।११। इति शपथिन्−क्यङ्, छान्दसं परस्मैपदम्। शपथिवदाचारणं कुर्वते (सुखः) सु+खनु विदारणे−ड। सुखं कस्मात् सु हितं खेभ्यः खं पुनः खनतेः−निरु०। ३।१३। सुख−अर्शआद्यच्। सुनिर्मितः (रथः) यानम् (इव) यथा (वर्तताम्) वर्तनेन गच्छतु (कृत्या) शत्रुनाशिका सेना (कृत्याकृतम्) हिंसाकारिणम् (पुनः) अवश्यम् ॥