Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 5 / 20 / 5

दु॑न्दु॒भेर्वाचं॒ प्रय॑तां॒ वद॑न्तीमाशृण्व॒ती ना॑थि॒ता घोष॑बुद्धा। नारी॑ पु॒त्रं धा॑वतु हस्त॒गृह्या॑मि॒त्री भी॒ता स॑म॒रे व॒धाना॑म् ॥ 5॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 20 | Paryay : | Mantra No : 5

In Hindi:

ऋषि : ब्रह्मा | देवता : वानस्पत्यो दुन्दुभिः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :

विषय : संग्राम में जय का उपदेश।

पदपाठ : दु॒न्दु॒भे: । वाच॑म् । प्रऽय॑ताम् । वद॑न्तीम् । आ॒ऽशृ॒ण्व॒ती । ना॒थि॒ता । घोष॑ऽबुध्दा । नारी॑ । पु॒त्रम् । धा॒व॒तु॒ । ह॒स्त॒ऽगृह्य॑ । आ॒मि॒त्री । भी॒ता । स॒म्ऽअ॒रे । व॒धाना॑म् ॥२०.५॥

पदार्थ : (दुन्दुभेः) दुन्दुभि की (प्रयताम्) नियमयुक्त, (वदन्तीम्) गूँजती हुई, (वाचम्) ध्वनि को (आशृण्वती) सुनती हुई, (घोषबुद्धा) गर्जन से जागी हुई, (नाथिता) अधीन हुई, (वधानाम्) मारू शस्त्रों के (समरे) समर में (भीता) डरी हुई (आमित्री) वैरी की (नारी) नारी (पुत्रम्) पुत्र को (हस्तगृह्य) हाथ में पकड़ कर (धावतु) भाग जावे ॥५॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :५−(दुन्दुभेः) बृहड्ढक्कायाः (वाचम्) ध्वनिम् (प्रयताम्) यम उपरमे−क्त। नियमयुक्ताम् (वदन्तीम्) प्रतिध्वनन्तीम् (आशृण्वतीम्) आकर्णयन्तीम् (नाथिता) अ० ४।२३।७। अधीना (घोषबुद्धा) ध्वनिना जागरिता (नारी) भार्या (पुत्रम्) सुतम् (धावतु) वेगेन गच्छतु (हस्तगृह्य) अ० ५।१४।४। हस्ते गृहीत्वा (आमित्री) अमित्र−अण्, ङीप्। शात्रवी (भीता) भययुक्ता (समरे) ऋच्छेररः। उ० ३।१३१। इति सम्+ऋ गतौ−अर, यद्वा ॠ−अप्। युद्धे (वधानाम्) हननायुधानाम् ॥