Atharvaveda / 5 / 30 / 15
मा ते॑ प्रा॒ण उप॑ दस॒न्मो अ॑पा॒नोऽपि॑ धायि ते। सूर्य॒स्त्वाधि॑पतिर्मृ॒त्योरु॒दाय॑च्छतु र॒श्मिभिः॑ ॥ 15॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 5 | Sukta : 30 | Paryay : | Mantra No : 15
In English:
Seer : chaatanaH | Devta : aayuH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : maa te praaNa upa dasanmo apaano.api dhaayi te. suuryastvaadhipatirmRRityorudaayachChatu rashmibhiH . 15.
Component Words : maa . te . praaNaH . upa . dasat . mo iti . apaanaH . api . dhaayi . te . suuryaH . tvaa . adhi.apati . mRRityoH . ut.aaayachChatu . rashmi.abhiH .30.15.
In Hindi:
ऋषि : चातनः | देवता : आयुः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : आत्मा के उन्नति का उपदेश।
पदपाठ : मा । ते॒ । प्रा॒ण: । उप॑ । द॒स॒त् । मो इति॑ । अ॒पा॒न: । अपि॑ । धा॒यि॒ । ते॒ । सूर्य॑: । त्वा॒ । अधि॑ऽपति । मृ॒त्यो: । उ॒त्ऽआय॑च्छतु । र॒श्मिऽभि॑: ॥३०.१५॥
पदार्थ : (ते) तेरा (प्राणः) प्राण [भीतर जानेवाला श्वास] (मा उप दसत्) नष्ट न होवे, और (ते) तेरा (अपानः) अपान [बाहिर जानेवाला श्वास] (मो अपि धायि) न ढक जावे। (अधिपतिः) प्रभु (सूर्यः) सर्वप्रेरक परमेश्वर (त्वा) तुझको (मृत्योः) मृत्यु से (रश्मिभिः) अपनी व्याप्तियों द्वारा (उदायच्छतु) उठावे ॥१५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१५−(मा) निषेधे (ते) तव (प्राणः) नासाप्रवर्त्ती पूरको वायुः (उप दसत्) दसु उपक्षये। नश्येत् (मो) निषेधे (अपानः) रेचको वायुः (अपि धायि) अपि वा आच्छादने। आच्छादितो भवतु (ते) (सूर्यः) अ० १।३।५। षू प्रेरणे−क्यप्, रुट् च। सर्वप्रेरकः परमेश्वरः (त्वा) (अधिपतिः) प्रभुः (मृत्योः) आलस्यदरिद्रतादिरूपात् मरणात् (उदायच्छतु) यमु उपरमे। उन्नयतु (रश्मिभिः) अ० २।३२।१। अशू व्याप्तौ−मि, रशादेशः। स्वव्याप्तिभिः ॥