Atharvaveda / 6 / 2 / 2
आ यं वि॒शन्तीन्द॑वो॒ वयो॒ न वृ॒क्षमन्ध॑सः। विर॑प्शि॒न्वि मृधो॑ जहि रक्ष॒स्विनीः॑ ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : atharvaa | Devta : somaH, vanaspatiH | Metre : paroShNik | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : aa ya.m vishantiindavo vayo na vRRikShamandhasaH. virapshinvi mRRidho jahi rakShasviniiH . 2.
Component Words : aa . yam . vishanti . indavaH . vayaH . na . vRRikSham . andhasaH . vi.arapshin . vi . mRRidhaH . jahi . rakShasviniiH .2.2.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : सोमः, वनस्पतिः | छन्द : परोष्णिक् | स्वर :
विषय : परम ऐश्वर्य पाने का उपदेश।
पदपाठ : आ । यम् । वि॒शन्ति॑ । इन्द॑व: । वय॑: । न । वृ॒क्षम् । अन्ध॑स: । विऽर॑प्शिन् । वि । मृध॑: । ज॒हि॒ । र॒क्ष॒स्विनी॑: ॥२.२॥
पदार्थ : (यम्) जिसमें (इन्दवः) अमृत रस वा ऐश्वर्य (आ) आकर (विशन्ति) प्रवेश करते हैं, (न) जैसे (वयः) पक्षी (अन्धसः) अन्न के (वृक्षम्) वृक्ष में। [वह तू] (विरप्शिन्) हे महागुणी परमेश्वर ! (रक्षस्विनीः) राक्षसों [विघ्नों] से युक्त (मृदः) हिंसाकारिणी सेनाओं [कुवासनाओं] को (वि) विविध प्रकार से (जहि) नाश कर ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(आ) आगत्य (यम्) इन्द्रम् (विशन्ति) प्रविष्टा भवन्ति (इन्दवः) उन्देरिच्चादेः। उ० १।१२। इति उन्दी क्लेदने−उ प्रत्ययः, उकारस्य इत्वम्। यद्वा, इदि परमैश्वर्ये−उ प्रत्ययः। अमृतरसाः। ऐश्वर्याणि (वयः) वातेर्डिच्च। उ० ४।१३४। इति वा गतौ−इण्, स च डित्। पक्षिणः (न) उपमार्थे (वृक्षम्) (अन्धसः) अदेर्नुम् धश्च। उ० ४।२०६। इति अद भक्षणे−असुन्, दस्य धः। अन्ध इत्यन्ननामाध्यानीयं भवति−निरु० ५।१। अन्नस्य। फलराशेः (विरप्शिन्) अ० ५।२९।१३। हे महागुणिन् (वि) विविधम् (मृदः) अ० १।२१।२। हिंसिकाः सेनाः। कुवासना (जहि) नाशय (रक्षस्विनीः) रक्षोभिर्बाधकैर्विघ्नैरुपेताः ॥