Atharvaveda / 6 / 43 / 2
अ॒यं यो भूरि॑मूलः समु॒द्रम॑व॒तिष्ठ॑ति। द॒र्भः पृ॑थि॒व्या उत्थि॑तो मन्यु॒शम॑न उच्यते ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 43 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : bhRRigva~Ngiraa | Devta : manyushamanam | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : aya.m yo bhuurimuulaH samudramavatiShThati. darbhaH pRRithivyaa utthito manyushamana uchyate . 2.
Component Words : ayam . yaH . bhuuri.amuulaH . samudram . ava.atiShThati . darbhaH . pRRithivyaaH . utthitaH . manyu.ashamanaH . uchyate .43.2.
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिरा | देवता : मन्युशमनम् | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : क्रोध की शान्ति के लिये उपदेश।
पदपाठ : अ॒यम् । य: । भूरि॑ऽमूल: । स॒मु॒द्रम् । अ॒व॒ऽतिष्ठ॑ति । द॒र्भ: । पृ॒थि॒व्या: । उत्थि॑त: । म॒न्यु॒ऽशम॑न: । उ॒च्य॒ते॒ ॥४३.२॥
पदार्थ : (अयम्) यह (यः) जो (भूरिमूलः) बहुत प्रतिष्ठावाला होकर (समुद्रम्) अन्तरिक्ष लोक तक (अवतिष्ठति) फैलता है। (दर्भ) वह दर्भ सुकर्मों का गूँथनेवाला पुरुष (पृथिव्याः) पृथिवी से (उत्थितः) उठकर (मन्युशमनः) क्रोध शान्त करनेवाला (उच्यते) कहा जाता है ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(अयम्) (यः) दर्भः (भूरिमूलः) मूल प्रतिष्ठायां रोपणे च−क बहुप्रतिष्ठितः सन् (समुद्रम्) अ० १।३।८। अन्तरिक्षम्−निघ० १।३। (अवतिष्ठति) व्याप्य वर्तते (दर्भः) म० १। सुकर्मणां ग्रन्थकः (पृथिव्याः) भूमेः सकाशात् (उत्थितः) उपरि स्थितः सन्। अन्यत्पूर्ववत् ॥