Atharvaveda / 6 / 63 / 2
नमो॑ऽस्तु ते निरृते तिग्मतेजोऽय॒स्मया॒न्वि चृ॑ता बन्धपा॒शान्। य॒मो मह्यं॒ पुन॒रित्त्वां द॑दाति॒ तस्मै॑ य॒माय॒ नमो॑ अस्तु मृ॒त्यवे॑ ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 63 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : druhvaN | Devta : yamaH | Metre : atijagatiigarbhaa | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : namo.astu te nirRRite tigmatejo.ayasmayaanvi chRRitaa bandhapaashaan. yamo mahya.m punarittvaa.m dadaati tasmai yamaaya namo astu mRRityave . 2.
Component Words : namaH . astu . te . niH᳡RRite . tigma.atejaH . ayasmayaan . vi . chRRita . bandha.apaashaan . yamaH . mahyam . punaH . it . tvaam . dadaati . tasmai . yamaaya . namaH . astu . mRRityave .63.2.
In Hindi:
ऋषि : द्रुह्वण | देवता : यमः | छन्द : अतिजगतीगर्भा | स्वर :
विषय : मोक्षप्राप्ति का उपदेश।
पदपाठ : नम॑: । अ॒स्तु॒ । ते॒ । नि॒:᳡ऋ॒ते॒ । ति॒ग्म॒ऽते॒ज॒: । अ॒य॒स्मया॑न् । वि । चृ॒त॒ । ब॒न्ध॒ऽपा॒शान् । य॒म: । मह्य॑म् । पुन॑: । इत् । त्वाम् । द॒दा॒ति॒ । तस्मै॑ । य॒माय॑ । नम॑: । अ॒स्तु॒ । मृ॒त्यवे॑ ॥६३.२॥
पदार्थ : (तिग्मतेजः) हे तेज नाश करनेवाली (निर्ऋते) अलक्ष्मी (ते) तेरे लिये (नमः) वज्र (अस्तु) होवे, (अयस्मयान्) लोहे के बनी (बन्धपाशान्) बन्धन की बेड़ियों को (वि चृत) तोड़ डाल। (यमः) न्यायकारी परमेश्वर (मह्यम्) मेरे लिये (पुनः) बारंबार (इत्) ही (त्वाम्) तुझको (ददाति) देता है, (तस्मै) उस (यमाय) न्यायकारी परमेश्वर को (मृत्यवे) दुःखरूप मृत्युनाश करने के लिय (नमः) नमस्कार (अस्तु) होवे ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(नमः) वज्रः−निघ० २।२०। (अस्तु) (ते) तुभ्यम् (निर्ऋते) हे अलक्ष्मि (तिग्मतेजः) इषियुधीन्धि०। उ० १।१४५। इति तिग गतौ−हिंसायां च−मक्। तिग्मानि हिंसितानि तेजांसि यया सा तिग्मतेजाः, तत्सम्बुद्धौ। हे नाशिततेजः (अयस्मयान्) लोहमयान्, अतिदृढान् (विचृत) चृती हिंसाग्रन्थनयोः। विहिन्धि। विनाशय (बन्धपाशान्) बन्धनजालान् (यमः) न्यायकारी परमेश्वरः (मह्यम्) प्राणिने (पुनः) बारं बारम् (इत्) एव (त्वाम्) निर्ऋतिम् (ददाति) प्रयच्छति। अन्यद् व्याख्यातम्−अ० ६।२८।३ ॥