Atharvaveda / 6 / 86 / 2
स॑मु॒द्र ई॑शे स्र॒वता॑म॒ग्निः पृ॑थि॒व्या व॒शी। च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणामीशे॒ त्वमे॑कवृ॒षो भ॑व ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 6 | Sukta : 86 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : atharvaa | Devta : ekavRRiShaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : samudra iishe sravataamagniH pRRithivyaa vashii. chandramaa nakShatraaNaamiishe tvamekavRRiSho bhava . 2.
Component Words : samudraH . iishe . sravataam . agniH . pRRithivyaaH. vashii . chandramaaH . nakShatraaNaam . iishe . tvam . eka.avRRiShaH . bhava .86.2.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : एकवृषः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : साम्राज्य पाने का उपदेश।
पदपाठ : स॒मु॒द्र: । ई॒शे॒ । स्र॒वता॑म् । अ॒ग्नि: । पृ॒थि॒व्या:। व॒शी । च॒न्द्रमा॑: । नक्ष॑त्राणाम् । ई॒शे॒ । त्वम् । ए॒क॒ऽवृ॒ष: । भ॒व॒ ॥८६.२॥
पदार्थ : (समुद्रः) समुद्र (स्रवताम्) बहते हुए जलों का (ईशे=ईष्टे) स्वामी है, (अग्निः) सूर्यरूप अग्नि (पृथिव्याः) पृथिवी का (वशी) वश में करनेवाला है। (चन्द्रमाः) चन्द्रमा (नक्षत्राणाम्) चलनेवाले नक्षत्रों का (ईशे) अधिष्ठाता है, [हे पुरुष !] (त्वम्) तू (एकवृषः) अकेला स्वामी (भव) हो ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(समुद्रः) सागरः (ईशे) लोपस्त आत्मनेपदेषु। पा० ७।१।४१। इति तलोपः। ईष्टे। ईश्वरो भवति (स्रवताम्) प्रवहतामुदकानाम् (अग्निः) सूर्यरूपोऽग्निः (पृथिव्याः) भूमेः (वशी) वशयिता। स्वामी (चन्द्रमाः) चन्द्रलोकः (नक्षत्राणाम्) अमिनक्षियजि०। उ० ३।१०५। इति णक्ष गतौ−अत्रन्। गतिशीलानां तारकाणाम्। अन्यत् पूर्ववत् ॥