Atharvaveda / 7 / 56 / 5
अ॑र॒सस्य॑ श॒र्कोट॑स्य नी॒चीन॑स्योप॒सर्प॑तः। वि॒षं ह्य१॒॑स्यादि॒ष्यथो॑ एनमजीजभम् ॥ 5॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 56 | Paryay : | Mantra No : 5
In English:
Seer : atharvaa | Devta : vRRishchikaadayaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : arasasya sharkoTasya niichiinasyopasarpataH. viSha.m hya1syaadiShyatho enamajiijabham . 5.
Component Words : arasasya . sharkoTasya . niichiinasya . upa.asarpataH . viSham . hi . asya . aa.aadiShi . atho iti . enam . ajiijabham .58.5.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : वृश्चिकादयः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : विष नाश का उपदेश।
पदपाठ : अ॒र॒सस्य॑ । श॒र्कोट॑स्य । नी॒चीन॑स्य । उ॒प॒ऽसर्प॑त: । वि॒षम् । हि । अ॒स्य॒ । आ॒ऽअदि॑षि । अथो॒ इति॑ । ए॒न॒म् । अ॒जी॒ज॒भ॒म् ॥५८.५॥
पदार्थ : (अस्य) इस (अरसस्य) निर्बल [तुच्छ वा काटनेवाले], (नीचीनस्य) नीचे पड़े हुए, (उपसर्पतः) रेंगते हुए, (शर्कोटस्य) काटकर टेढ़ा कर देनेवाले [बिच्छू आदि] के (विषम्) विष को (हि) निश्चय करके (आ-अदिषि) मैंने खण्डित कर दिया है (अथो) और (एनम्) इस [जन्तु] को (अजीजभम्) मैंने कुचल डाला है ॥५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५−(अरसस्य) निर्बलस्य तुच्छस्य। यद्वा। अत्यविचमितमि०। उ० ३।११७। ऋ हिंसायाम्-असच्। हिंसकस्य (शर्कोटस्य) अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते। पा० ३।२।७५। शॄ हिंसायां-विच्+कुट कौटिल्ये-घञ्। शरा हिंसनेन कुटिलीकरस्य (नीचीनस्य) नीच-ख। नीचदेशे भवस्य (उपसर्पतः) समीपं गच्छतः (विषम्) (हि) अवश्यम् (आ-अदिषि) दो खण्डने लुङ्, अत्मनेपदं छान्दसम्। सर्वतः खण्डितवानस्मि (अथो) अपि च (एनम्) जन्तुम् (अजीजभम्) जभि हिंसने। अनीनशम् ॥