Atharvaveda / 7 / 76 / 4
प॒क्षी जा॒यान्यः॑ पतति॒ स आ वि॑शति॒ पूरु॑षम्। तदक्षि॑तस्य भेष॒जमु॒भयोः॒ सुक्ष॑तस्य च ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 76 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : atharvaa | Devta : apachid bhaiShajyam | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : pakShii jaayaanyaH patati sa aa vishati puuruSham. tadakShitasya bheShajamubhayoH sukShatasya cha . 4.
Component Words : pakShii . jaayaanyaH . patati . saH . aa . vishati . puruSham . tat . akShitasya . bheShajam . ubhayoH . su.akShatasya . cha .80.4.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : अपचिद् भैषज्यम् | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : १-५ रोगनाश
पदपाठ : प॒क्षी । जा॒यान्य॑: । प॒त॒ति॒ । स: । आ । वि॒श॒ति॒ । पुरु॑षम् । तत् । अक्षि॑तस्य । भे॒ष॒जम् । उ॒भयो॑: । सुऽक्ष॑तस्य । च॒ ॥८०.४॥
पदार्थ : (पक्षी) पंखवाला [उड़ाऊ] (जायान्यः) क्षयरोग (पतति) उड़ता है, (सः) वह (पूरुषम्) पुरुष में (आ विशति) प्रवेश कर जाता है। (तत्) यह (अक्षितस्य) भीतर व्यापे हुए (च) और (सुक्षतस्य) बहुत फोड़ोंवाले, (उभयोः) दोनों प्रकार के [क्षयरोग] की (भेषजम्) ओषधि है ॥४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४−(पक्षी) पक्षवान्। शीघ्रगतिः (जायान्यः) म० ३। क्षयरोगः (पतति) शीघ्रं गच्छति (सः) (आविशति) प्रविशति (पूरुषम्) पुरुषम्। शरीरम् (तत्) (अक्षितस्य) अक्षू व्याप्तौ-क्त। अन्तर्व्याप्तस्य क्षयस्य (भेषजम्) औषधम् (उभयोः) अक्षितसुक्षतयोः (सुक्षतस्य) क्षणु हिंसायाम्-क्त। बहुव्रणयुक्तस्य ॥