Atharvaveda / 7 / 83 / 1
अ॒प्सु ते॑ राजन्वरुण गृ॒हो हि॑र॒ण्ययो॑ मि॒थः। ततो॑ धृ॒तव्र॑तो॒ राजा॒ सर्वा॒ धामा॑नि मुञ्चतु ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 83 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : shunaHshepaH | Devta : varuNaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : apsu te raajanvaruNa gRRiho hiraNyayo mithaH. tato dhRRitavrato raajaa sarvaa dhaamaani mu~nchatu . 1.
Component Words : ap.asu . te . raajan . varuNa . gRRihaH . hiraNyayaH . mithaH . tataH . dhRRita.avrataH . raajaa . sarvaa . dhaamaani . mu~nchatu .88.1.
In Hindi:
ऋषि : शुनःशेपः | देवता : वरुणः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : ईश्वर के नियम का उपदेश।
पदपाठ : अ॒प्ऽसु । ते॒ । रा॒ज॒न् । व॒रु॒ण॒ । गृ॒ह: । हि॒र॒ण्यय॑: । मि॒थ: । तत॑: । धृ॒तऽव्र॑त: । राजा॑ । सर्वा॑ । धामा॑नि । मु॒ञ्च॒तु॒ ॥८८.१॥
पदार्थ : (राजन्) हे राजन् ! (वरुण) हे सर्वश्रेष्ठ परमेश्वर ! (ते) तेरा (हिरण्ययः) तेजोमय (ग्रहः) ग्रहण सामर्थ्य (अप्सु) सब प्राणों में (मिथः) एक दूसरे के साथ [वर्तमान है]। (ततः) उसी से (धृतव्रतः) नियमों के धारण करनेवाले (राजा) राजा आप (सर्वा) सब (धामानि) बन्धनों को (मुञ्चतु) खोल देवें ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(अप्सु) आपः प्राणाः−दयानन्दभाष्ये यजु० २०।१८। प्राणेषु (ते) तव (राजन्) ऐश्वर्यवन् (वरुण) सर्वश्रेष्ठ परमेश्वर (ग्रहः) ग्रहणसामर्थ्यम् (हिरण्ययः) अ० ४।२।८। तेजोमयः (मिथः) मिथ ज्ञाने-असुन् स च कित्। परस्परम् (ततः) तस्मात् कारणात् (धृतव्रतः) नियमधारकः (राजा) शासकः (सर्वा) सर्वाणि (धामानि) दधातेर्मनिन्। धीयन्ते बध्यन्ते। बन्धनानि (मुञ्चतु) मोचयतु ॥