Atharvaveda / 7 / 109 / 6
संव॑सव॒ इति॑ वो नाम॒धेय॑मुग्रंप॒श्या रा॑ष्ट्र॒भृतो॒ ह्य१॒॑क्षाः। तेभ्यो॑ व इन्दवो ह॒विषा॑ विधेम व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ 6॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 7 | Sukta : 109 | Paryay : | Mantra No : 6
In English:
Seer : baadaraayaNiH | Devta : agniH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : sa.mvasava iti vo naamadheyamugra.mpashyaa raaShTrabhRRito hya1kShaaH. tebhyo va indavo haviShaa vidhema vaya.m syaama patayo rayiiNaam . 6.
Component Words : sam.avasavaH . iti . vaH . naama.adheyam . ugram.apashyaaH . raaShTra.abhRRitaH . hi . akShaaH . tebhyaH . vaH . indavaH . haviShaa . vidhema . vayam . syaama . patayaH . rayiiNaam.114.6.
In Hindi:
ऋषि : बादरायणिः | देवता : अग्निः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : व्यवहारसिद्धि का उपदेश।
पदपाठ : सम्ऽव॑सव: । इति॑ । व॒: । ना॒म॒ऽधेय॑म् । उ॒ग्र॒म्ऽप॒श्या: । रा॒ष्ट्र॒ऽभृत॑: । हि । अ॒क्षा: । तेभ्य॑: । व॒: । इ॒न्द॒व॒: । ह॒विषा॑ । वि॒धे॒म॒ । व॒यम् । स्या॒म॒ । पत॑य: । र॒यी॒णाम्॥११४.६॥
पदार्थ : [हे विद्वानो !] (संवसवः) “सम्यक् धनवाले, वा मिल के रहनेवाले” (इति) यह (वः) तुम्हारा (नामधेयम्) नाम है, (हि) क्योंकि [तुम] (उग्रंपश्याः) उग्रदर्शी [बड़े तेजस्वी] (राष्ट्रभृतः) राज्यपोषक और (अक्षाः) व्यवहारकुशल हो। (इन्दवः) हे बड़े ऐश्वर्यवालो ! (तेभ्यः वः) उन तुमको (हविषा) आत्मदान से (विधेम) हम पूजें, (वयम्) हम (रयीणाम्) अनेक धनों के (पतयः) स्वामी (स्याम) होवें ॥६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :६−(संवसवः) सम्यग् वसूनि धनानि येषां ते यद्वा, सम्यग् वासयितारः (इति) एवं प्रकारेण (वः) युष्माकम् (नामधेयम्) नाम (उग्रंपश्याः) उग्रंपश्येरंमदपाणिंधमाश्च। पा० ३।२।३७। उग्र+दृशिर् प्रेक्षणे-खश्। उग्रदर्शिनः। महातेजस्विनः (राष्ट्रभृतः) राज्यपोषकाः (हि) यस्मात्कारणात् (अक्षाः) अक्ष-अर्शआद्यच्। व्यवहारवन्तः (तेभ्यः) तथाभूतेभ्यः (वः) युष्मभ्यम् (इन्दवः) अ० ६।२।२। हे परमैश्वर्यवन्तः (हविषा) आत्मदानेन (विधेम) परिचरणं कुर्याम (वयम्) (स्याम) (पतयः) (रयीणाम्) विविधधनानाम् ॥