Atharvaveda / 8 / 2 / 4
प्रा॒णेन॑ त्वा द्वि॒पदां॒ चतु॑ष्पदाम॒ग्निमि॑व जा॒तम॒भि सं ध॑मामि। नम॑स्ते मृत्यो॒ चक्षु॑षे॒ नमः॑ प्रा॒णाय॑ तेऽकरम् ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aayuH | Metre : prastaarapa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : praaNena tvaa dvipadaa.m chatuShpadaamagnimiva jaatamabhi sa.m dhamaami. namaste mRRityo chakShuShe namaH praaNaaya te.akaram . 4.
Component Words : praaNena . tvaa . dvi.apadaam . chatuH.apadaam . agnim.aiva . jaatam . abha.Ni . sam . dhamaami . namaH . te . mRRityo iti . chakShuShe . namaH . praaNaaya . te . akaram .2.4.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आयुः | छन्द : प्रस्तारपङ्क्तिः | स्वर :
विषय : कल्याण की प्राप्ति का उपदेश।
पदपाठ : प्रा॒णेन॑ । त्वा॒ । द्वि॒ऽपदा॑म् । चतु॑:ऽपदाम् । अ॒ग्निम्ऽइ॑व । जा॒तम् । अ॒भि । सम् । ध॒मा॒मि॒ । नम॑: । ते॒ । मृ॒त्यो॒ इति॑ । चक्षु॑षे । नम॑: । प्रा॒णाय॑ । ते॒ । अ॒क॒र॒म् ॥२.४॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] (त्वा) तुझको (द्विपदाम्) दो पायों और (चतुष्पदाम्) चौपायों के (प्राणेन) प्राण से (अभि) सब ओर से (सम् धमामि) मैं फूँकता हूँ, (इव) जैसे (जातम्) उत्पन्न हुए (अग्निम्) अग्नि को। (मृत्यो) हे मृत्यु ! (ते) तेरी (चक्षुषे) दृष्टि को (नमः) नमस्कार और (ते) तेरे (प्राणाय) प्राण [प्रबलता] को (नमः) नमस्कार (अकरम्) मैंने किया है ॥४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४−(प्राणेन) जीवनेन (त्वा) (द्विपदाम्) मनुष्यादीनाम् (चतुष्पदाम्) गवाश्वादीनाम् (अग्निम्) भौतिकपावकम् (इव) यथा (जातम्) नवोत्पन्नम् (अभि) सर्वतः (सम्) सम्यक् (धमामि) ध्मा शब्दाग्निसंयोगयोः। दीर्घश्वासेन संयोजयामि (नमः) नमस्कारः (ते) तव (मृत्यो) (चक्षुषे) दृष्टये (नमः) प्राणाय प्रकृष्टाय बलाय (ते) तव (अकरम्) कृतवानस्मि ॥