Atharvaveda / 8 / 2 / 11
कृ॒णोमि॑ ते प्राणापा॒नौ ज॒रां मृ॒त्युं दी॒र्घमायुः॑ स्व॒स्ति। वै॑वस्व॒तेन॒ प्रहि॑तान्यमदू॒तांश्च॑र॒तोऽप॑ सेधामि॒ सर्वा॑न् ॥ 11॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 11
In English:
Seer : brahmaa | Devta : aayuH | Metre : viShTaarapa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : kRRiNomi te praaNaapaanau jaraa.m mRRityu.m diirghamaayuH svasti. vaivasvatena prahitaanyamaduutaa.mshcharato.apa sedhaami sarvaan . 11.
Component Words : kRRiNomi . te . praaNaapaanau . jaraam . mRRityum . diirgham . aayuH . svasti . vaivasvatena . pra.ahitaan . yama.aduutaan . charataH . apa . sedhaami . sarvaan .2.11.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : आयुः | छन्द : विष्टारपङ्क्तिः | स्वर :
विषय : कल्याण की प्राप्ति का उपदेश।
पदपाठ : कृ॒णोमि॑ । ते॒ । प्रा॒णा॒पा॒नौ । ज॒राम् । मृ॒त्युम् । दी॒र्घम् । आयु॑: । स्व॒स्ति । वै॒व॒स्व॒तेन॑ । प्रऽहि॑तान् । य॒म॒ऽदू॒तान् । च॒र॒त: । अप॑ । से॒धा॒मि॒ । सर्वा॑न् ॥२.११॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] (ते) तेरे लिये (प्राणापानौ) प्राण और अपान, (जराम्=जरया) स्तुति के साथ (मृत्युम्) मृत्यु [प्राणत्याग], (दीर्घम्) दीर्घ (आयुः) जीवन और (स्वस्ति) कल्याण [अच्छी सत्ता] को (कृणोमि) मैं करता हूँ। (वैवस्वतेन) मनुष्यसम्बन्धी [कर्म] द्वारा (प्रहितान्) भेजे हुए, (चरतः) घूमते हुए (सर्वान्) सब (यमदूतान्) मृत्यु के दूतों को (अप सेधामि) मैं हटाता हूँ ॥११॥"
भावार्थ : टिप्पणी :११−(कृणोमि) करोमि (ते) तव (प्राणापानौ) शरीरे ऊर्ध्वाधःसंचारिणौ वायू (जराम्) अ० ३।११।७। तृतीयार्थे द्वितीया। जरया स्तुत्या (मृत्युम्) मरणम् (दीर्घम्) लम्बमानम् (आयुः) जीवनम् (स्वस्ति) सुसत्ताम्। क्षेमम् (वैवस्वतेन) अ० ६।११६।१। विवस्वत्-अण्। विवस्वन्तो मनुष्याः-निघ० २।३। मनुष्यसम्बन्धिना कर्मणा (प्रहितान्) प्रेरितान् (यमदूतान्) मृत्युसंदेशहरान्। निर्धनत्वरोगादीन् (चरतः) परिभ्रमतः (अप सेधामि) दूरं गमयामि (सर्वान्) निःशेषान् ॥