Atharvaveda / 8 / 6 / 22
द्व्या᳡स्याच्चतुर॒क्षात्पञ्च॑पादादनङ्गु॒रेः। वृन्ता॑द॒भि प्र॒सर्प॑तः॒ परि॑ पाहि वरीवृ॒तात् ॥ 22॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 6 | Paryay : | Mantra No : 22
In English:
Seer : maatRRinaamaa | Devta : maatRRinaamaa athavaa mantroktaaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : dvyaa᳡syaachchaturakShaatpa~nchapaadaadana~NgureH. vRRintaadabhi prasarpataH pari paahi variivRRitaat . 22.
Component Words : dvi.aaasyaat . chatuH.aakShaat . pa~ncha.apaadaat . ana~NgureH . vRRintaat . abha.Ni . pra.asarpataH . pari . paahi . variivRRitaat .6.22.
In Hindi:
ऋषि : मातृनामा | देवता : मातृनामा अथवा मन्त्रोक्ताः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : गर्भ की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : द्विऽआ॑स्यात् । च॒तु॒:ऽअ॒क्षात् । पञ्च॑ऽपादात् । अ॒न॒ङ्गु॒रे: । वृन्ता॑त् । अ॒भि । प्र॒ऽसर्प॑त: । परि॑ । पा॒हि॒ । व॒री॒वृ॒तात् ॥६.२२॥
पदार्थ : (द्व्यास्यात्) दुमुहे से, (चतुरक्षात्) चार आँखोंवाले से, (पञ्चपादात्) पाँच पैरवाले से, (अनङ्गुरेः) विना चेष्टावाले से। (वृन्तात्) फल पत्र आदि के डण्ठल से (अभि) चारों ओर को (प्रसर्पतः) रेंगनेवाले (वरीवृतात्) टेढ़े-टेढ़े घूमनेवाले [कीड़े] से (परि) सब ओर से (पाहि) बचा ॥२२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२२−(द्व्यास्यात्) मुखद्वययुक्तात् (चतुरक्षात्) बहुव्रीहौ सक्थ्यक्ष्णोः०। पा० ५।४।११३। अक्षि-षच्। चतुर्नेत्रोपेतात् (पञ्चपादात्) पादपञ्चकयुक्तात् (अनङ्गुरेः) ऋतन्यञ्जिवन्य०। उ० ४।२। अगि गतौ-उलि, लस्य रः। चेष्टारहितात् (वृन्तात्) वृ वरणे-क्त, नुम् च। फलपत्रादिबन्धनात् (अभि) अभितः (प्रसर्पतः) प्रसर्पकात् (परि) (पाहि) (वरीवृतात्) वृतु वर्तने यङ्लुकि-पचाद्यच्। रीगृदुपधस्य च। पा० ७।४।९०। रीगागमः। कुटिलं वर्तनशीलात् क्रमेः ॥