Atharvaveda / 8 / 8 / 9
से॒दिरु॒ग्रा व्यृ᳡द्धि॒रार्ति॑श्चानपवाच॒ना। श्रम॑स्त॒न्द्रीश्च॒ मोह॑श्च॒ तैर॒मून॒भि द॑धामि॒ सर्वा॑न् ॥ 9॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 8 | Paryay : | Mantra No : 9
In English:
Seer : bhRRigva~NgiraaH | Devta : parasenaahananam, indraH, vanaspatiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : sedirugraa vyRRi᳡ddhiraartishchaanapavaachanaa. shramastandriishcha mohashcha tairamuunabhi dadhaami sarvaan . 9.
Component Words : sediH . ugraa . vi.aRRidhdiH . aartiH . cha . anapa.avaachanaa . shramaH . tandriiH . cha . mohaH . cha . taiH . amuun . abhi . dadhaami . sarvaan .8.9.
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिराः | देवता : परसेनाहननम्, इन्द्रः, वनस्पतिः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : शत्रु के नाश का उपदेश।
पदपाठ : से॒दि: । उ॒ग्रा । विऽऋ॑ध्दि: । आर्ति॑: । च॒ । अ॒न॒प॒ऽवा॒च॒ना । श्रम॑: । त॒न्द्री: । च॒ । मोह॑: । च॒ । तै: । अ॒मून् । अ॒भि । द॒धा॒मि॒ । सर्वा॑न् ॥८.९॥
पदार्थ : (सेदिः) महामारी आदि क्लेश, (उग्रा) भारी (व्यृद्धिः) निर्धनता (च) और (अनपवाचना) अकथनीया (आर्तिः) पीड़ा (श्रमः) परिश्रम, (च) और (तन्द्रीः) आलस्य (च) और (मोहः) मोह [घबड़ाहट] [जो हैं], (तैः) उन सब से (अमून्) उन (सर्वान्) सबों को (अभि दधामि) मैं घेरे लेता हूँ ॥९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :९−(सेदिः) अ० २।१४।३। निर्ऋतिः। महाविषादः (उग्रा) प्रचण्डा (व्यृद्धिः) वि+ऋधु वृद्धौ-क्तिन्। अलक्ष्मीः (आर्तिः) अ० ३।३१।२। पीडा (च) (अनपवाचना) वच परिभाषणे-णिच् स्वार्थे-युच्। अकथनीया (श्रमः) परिश्रमः (तन्द्रीः) अवितॄस्तृन्त्रिभ्य ईः। उ० ३।१५८। तद्रि अवसादे सौ० धा०-ई प्रत्ययः। आलस्यम् (च) (मोहः) मूर्छा (च) (तै) पूर्वोक्तैः। अन्यत्पूर्ववत्-म० ८ ॥