Atharvaveda / 8 / 8 / 16
इ॒म उ॒प्ता मृ॑त्युपा॒शा याना॒क्रम्य॒ न मु॒च्यसे॑। अ॒मुष्या॑ हन्तु॒ सेना॑या इ॒दं कूटं॑ सहस्र॒शः ॥ 16॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 8 | Sukta : 8 | Paryay : | Mantra No : 16
In English:
Seer : bhRRigva~NgiraaH | Devta : parasenaahananam, indraH, vanaspatiH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : ima uptaa mRRityupaashaa yaanaakramya na muchyase. amuShyaa hantu senaayaa ida.m kuuTa.m sahasrashaH . 16.
Component Words : ime . uptaaH . mRRityu.apaashaaH . yaan . aa.akramya . na . muchyase . amuShyaaH . hantu . senaayaaH . idam . kuuTam . sahasra.ashaH .8.16.
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिराः | देवता : परसेनाहननम्, इन्द्रः, वनस्पतिः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : शत्रु के नाश का उपदेश।
पदपाठ : इ॒मे । उ॒प्ता: । मृ॒त्यु॒ऽपा॒शा: । यान् । आ॒ऽक्रम्य॑ । न । मु॒च्यसे॑ । अ॒मुष्या॑: । ह॒न्तु॒ । सेना॑या: । इ॒दम् । कूट॑म् । स॒ह॒स्र॒ऽश: ॥८.१६॥
पदार्थ : (इमे) ये (मृत्युपाशाः) मृत्यु के जाल (उप्ताः) फैले हैं, (यान्) जिनमें (आक्रम्य) पाँव धरकर [हे शत्रु !] (न मुच्यसे) तू नहीं छूटता है। (इदम्) यह (कूटम्) फन्दा (अमुष्याः सेनायाः) उस सेना का (सहस्रशः) सहस्रों प्रकार से (हन्तु) हनन करे ॥१६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१६−(इमे) सर्वत्र व्याप्ताः (उप्ताः) डुवप बीजसन्ताने-क्त। विस्तृताः (मृत्युपाशाः) मरणबन्धाः (यान्) (आक्रम्य) पादेन प्राप्य (न) निषेधे (मुच्यसे) मुक्तो भवसि (अमुष्याः) तस्याः (हन्तु) हननं करोतु (सेनायाः) (इदम्) (कूटम्) कूट परितापे-अच्। बन्धनयन्त्रम् (सहस्रशः) म० १। बहुप्रकारेण ॥