Atharvaveda / 9 / 1 / 10
स्त॑नयि॒त्नुस्ते॒ वाक्प्र॑जापते॒ वृषा॒ शुष्मं॑ क्षिपसि॒ भूम्या॒मधि॑। अ॒ग्नेर्वाता॑न्मधुक॒शा हि ज॒ज्ञे म॒रुता॑मु॒ग्रा न॒प्तिः ॥ 10॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 10
In English:
Seer : atharvaa | Devta : madhu, ashvinau | Metre : paroShNikpa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : stanayitnuste vaakprajaapate vRRiShaa shuShma.m kShipasi bhuumyaamadhi. agnervaataanmadhukashaa hi jaj~ne marutaamugraa naptiH . 10.
Component Words : stanayitnuH . te . vaak . prajaa.apate . vRRiShaa . shuShmam . kShipasi . bhuumyaam . adhi . agneH . vaataat . madhu.akashaa . hi . jaj~ne . marutaam . ugraa . naptiH .1.10.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : मधु, अश्विनौ | छन्द : परोष्णिक्पङ्क्तिः | स्वर :
विषय : ब्रह्म की प्राप्ति का उपदेश।
पदपाठ : स्त॒न॒यि॒त्नु: । ते॒ । वाक् । प्र॒जा॒ऽप॒ते॒ । वृषा॑ । शुष्म॑म् । क्षि॒प॒सि॒ । भूम्या॑म् । अधि॑ । अ॒ग्ने: । वाता॑त् । म॒धु॒ऽक॒शा । हि । ज॒ज्ञे । म॒रुता॑म् । उ॒ग्रा । न॒प्ति: ॥१.१०॥
पदार्थ : (प्रजापते) हे प्रजापालक ! [परमेश्वर !] (ते) तेरी (वाक्) वाणी (स्तनयित्नुः) मेघ की गर्जन [समान] है, (वृषा) तू ऐश्वर्यवान् होकर (शुष्मम्) बल को (भूम्याम्) भूमि पर (अधि) अधिकारपूर्वक (क्षिपसि) फैलाता है। (मरुताम्) शूर पुरुषों की (उग्रा) प्रबल (नप्तिः) न गिरनेवाली शक्ति, (मधुकशा) मधुकशा [ब्रह्मविद्या] (हि) ही (अग्नेः) अग्नि से और (वातात्) वायु से (जज्ञे) प्रकट हुई है ॥१०॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१०−(स्तनयित्नुः) अ० १।१३।१। मेघशब्द इव (ते) तव (वाक्) मधुकशा (प्रजापते) हे प्रजारक्षक परमात्मन् (वृषा) अ० १।१२।१। ऐश्वर्यवान् (शुष्मम्) बलम्-निघ० २।९। (क्षिपसि) प्रसारयसि (भूम्याम्) (अधि) अधिकृत्य। अन्यत् पूर्ववत्-म० ३ ॥