Atharvaveda / 9 / 2 / 16
यत्ते॑ काम॒ शर्म॑ त्रि॒वरू॑थमु॒द्भु ब्रह्म॒ वर्म॒ वित॑तमनतिव्या॒ध्यं᳡ कृ॒तम्। तेन॑ स॒पत्ना॒न्परि॑ वृङ्ग्धि॒ ये मम॒ पर्ये॑नान्प्रा॒णः प॒शवो॒ जीव॑नं वृणक्तु ॥ 16॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 16
In English:
Seer : atharvaa | Devta : kaamaH | Metre : chatuShpadaa shakvariigarbhaa paraa jagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yatte kaama sharma trivaruuthamudbhu brahma varma vitatamanativyaadhya.m᳡ kRRitam. tena sapatnaanpari vRRi~Ngdhi ye mama paryenaanpraaNaH pashavo jiivana.m vRRiNaktu . 16.
Component Words : yat . te . kaama . sharma . tri.avaruutham . ut.abhu . brahma . varma . vi.atatam . anati.avyaadhya᳡m . kRRitam . tena . sa.apatnaan . pari . vRRi~Ngdhi . ye . mama . pari . enaan . praaNaH . pashavaH . jiivanam . vRRiNaktu .2.16.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : कामः | छन्द : चतुष्पदा शक्वरीगर्भा परा जगती | स्वर :
विषय : ऐश्वर्य की प्राप्ति का उपदेश।
पदपाठ : यत् । ते॒ । का॒म॒ । शर्म॑ । त्रि॒ऽवरू॑थम् । उ॒त्ऽभु । ब्रह्म॑ । वर्म॑ । विऽत॑तम् । अ॒न॒ति॒ऽव्या॒ध्य᳡म् । कृ॒तम् । तेन॑ । स॒ऽपत्ना॑न् । परि॑ । वृ॒ङ्ग्धि॒ । ये । मम॑ । परि॑ । ए॒ना॒न् । प्रा॒ण: । प॒शव॑: । जीव॑नम् । वृ॒ण॒क्तु॒ ॥२.१६॥
पदार्थ : (काम) हे कामनायोग्य [जगदीश्वर !] (यत्) जो (ते) तेरा (शर्म) सुखप्रद, (त्रिवरूथम्) तीन [शारीरिक, आत्मिक और सामाजिक] रक्षावाला, (उद्भु) बलवान्, (ब्रह्म) वेद (विततम्) फैला हुआ, (अनतिव्याध्यम्) न कभी छेदने योग्य (वर्म) कवच (कृतम्) बना है। (तेन) उस [वेद] से (सपत्नान्) उन वैरियों को (परि वृङ्ग्धि) हटा दे। (ये) जो (मम) मेरे [शत्रु हैं], (एनान्) उन [शत्रुओं] को (प्राणः) प्राण, (पशवः) सब जीव और (जीवनम्) जीवनवृत्ति (परि वृणक्तु) छोड़ देवे ॥१६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१६−(यत्) (ते) तव (काम) (शर्म) सुखम्-निघ० ३।६। सुखकरम् (त्रिवरूथम्) अ० ८।५।२०। त्रीणि शारीरिकात्मिकसामाजिकानि वरूथानि रक्षणानि यस्मिन् तत्। (उद्भु) भू-डु। प्रभु। समर्थम् (ब्रह्म) वेदः (वर्म) कवचम् (विततम्) विस्तृतम् (अनतिव्याध्यम्) व्यध ताडने−ण्यत्। नैव छेदनीयम् (कृतम्) सम्पादितम् (तेन) ब्रह्मणा। अन्यत् पूर्ववत्-म० ५ ॥