Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 9 / 4 / 12

पा॒र्श्वे आ॑स्ता॒मनु॑मत्या॒ भग॑स्यास्तामनू॒वृजौ॑। अ॑ष्ठी॒वन्ता॑वब्रवीन्मि॒त्रो ममै॒तौ केव॑ला॒विति॑ ॥ 12॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 12

In Hindi:

ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ऋषभः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :

विषय : आत्मा की उन्नति का उपदेश।

पदपाठ : पा॒र्श्वे इति॑ । आ॒स्ता॒म् । अनु॑ऽमत्या: । भग॑स्य । आ॒स्ता॒म् । अ॒नु॒ऽवृजौ॑ । अ॒ष्ठी॒वन्तौ॑ । अ॒ब्र॒वी॒त् । मि॒त्र: । मम॑ । ए॒तौ । केव॑लौ । इति॑ ॥४.१२॥

पदार्थ : [परमेश्वर की] (पार्श्वे) दोनों काँखें [कक्षाएँ] (अनुमत्याः) अनुकूल बुद्धि की (आस्ताम्) थीं, (अनुवृजौ) [उसकी] दोनों कोखें (भगस्य) ऐश्वर्य की (आस्ताम्) थीं। (अष्ठीवन्तौ) [उसके] दोनों घुटनों को (मित्रः) प्राण ने (अब्रवीत्) बतलाया, “(एतौ) यह दोनों (केवलौ) केवल (मम) मेरे हैं, (इति) बस” ॥१२॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :१२−(पार्श्वे) अ० २।३३।३। कक्षयोरधोभागौ (आस्ताम्) अभवताम् (अनुमत्याः) अ० २।२६।२। अनुकूलबुद्धेः (भगस्य) ऐश्वर्यस्य (आस्ताम्) (अनुवृजौ) वृजी वर्जने आच्छादने च-क्विप्। कुक्षिवाम-दक्षिणभागौ (अष्ठीवन्तौ) अ० २।३३।५। जानुभागौ (अब्रवीत्) अकथयत् (मित्रः) प्रेरकः प्राणः (मम) (एतौ) (केवलौ) निश्चितौ। (इति) वाक्यसमाप्तौ ॥