Atharvaveda / 9 / 5 / 5
ऋ॒चा कु॒म्भीमध्य॒ग्नौ श्र॑या॒म्या सि॑ञ्चोद॒कमव॑ धेह्येनम्। प॒र्याध॑त्ता॒ग्निना॑ शमितारः शृ॒तो ग॑च्छतु सु॒कृतां॒ यत्र॑ लो॒कः ॥ 5॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 5 | Paryay : | Mantra No : 5
In English:
Seer : bhRRiguH | Devta : ajaH pa~nchaudanaH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : RRichaa kumbhiimadhyagnau shrayaamyaa si~nchodakamava dhehyenam. paryaadhattaagninaa shamitaaraH shRRito gachChatu sukRRitaa.m yatra lokaH . 5.
Component Words : RRichaa . kumbhiim . adhi . agnau . shrayaami . aa . si~ncha . udakam . ava . dhehi . enam . pari.aaadhatta . agninaa . shamitaaraH . shRRitaH . gachChatu . su.akRRitaam . yatra . lokaH .5.5.
In Hindi:
ऋषि : भृगुः | देवता : अजः पञ्चौदनः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मज्ञान से सुख का उपदेश।
पदपाठ : ऋ॒चा । कु॒म्भीम् । अधि॑ । अ॒ग्नौ । श्र॒या॒मि॒ । आ । सि॒ञ्च॒ । उ॒द॒कम् । अव॑ । धे॒हि॒ । ए॒न॒म् । प॒रि॒ऽआध॑त्त । अ॒ग्निना॑ । श॒मि॒ता॒र॒: । शृ॒त: । ग॒च्छ॒तु॒ । सु॒ऽकृता॑म् । यत्र॑ । लो॒क: ॥५.५॥
पदार्थ : [हे जीवात्मा !] (ऋचा) वेदवाणी से (कुम्भीम्) बटलोही को (अग्नौ अधि) अग्नि पर (श्रयामि) मैं रखता हूँ, तू (उदकम्) जल (आ सिञ्च) सींच दे, (एनम्) इस [अन्न जैसे जीवात्मा] को (अव धेहि) तू धर दे। (शमितारः) हे विचारवानो ! (अग्निना) अग्नि से [अन्न जैसे उसको] (पर्याधत्त) तुम ढक दो, (शृतः) परिपक्व [दृढ़ बुद्धिवाला] वह [वहाँ] (गच्छतु) जावे (यत्र) जहाँ (सुकृताम्) सुकर्मियों का (लोकः) दर्शनीय स्थान है ॥५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५−(ऋचा) ऋच स्तुतौ-क्विप्। ऋग् वाङ्नाम-निघ० १।११। वेदवाण्या (कुम्भीम्) उखाम् (अधि) उपरि (अग्नौ) वह्नौ (श्रयामि) स्थापयामि (आ) समन्तात् (सिञ्च) (उदकम्) (अवधेहि) अधस्ताद् धर (एनम्) जीवात्मानम् (पर्याधत्त) आच्छादयत (अग्निना) (शमितारः) शम आलोचने-तृच्। हे विचारवन्तः (शृतः) अ० ४।१४।९। परिपक्वज्ञानः (गच्छतु) (सुकृताम्) पुण्यात्मनाम् (यत्र) (लोकः) दर्शनीयं स्थानम् ॥