Atharvaveda / 9 / 6 / 5 / 8
अति॑थी॒न्प्रति॑ पश्यति हिङ्कृणोत्य॒भि व॑दति॒ प्र स्तौत्यु॑द॒कं याच॒त्युद्गा॑यति। 8॥
Veda : Atharvaveda | Paryay : 5 | Sukta : 6 | Paryay : 11 | Mantra No : 8
In English:
Seer : brahmaa | Devta : atithiH, vidyaa | Metre : tripadaa viraaDanuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : atithiinprati pashyati hi~NkRRiNotyabhi vadati pra stautyudaka.m yaachatyudgaayati. 8.
Component Words : atithiin . prati . pashyati . hi~N . kRRiNoti . abhi . vadati . pra . stauti . udakam . yaachati . ut . gaayati .10.8.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : अतिथिः, विद्या | छन्द : त्रिपदा विराडनुष्टुप् | स्वर :
विषय : अतिथि के सत्कार का उपदेश।
पदपाठ : अति॑थीन् । प्रति॑ । प॒श्य॒ति॒ । हिङ् । कृ॒णो॒ति॒ । अ॒भि । व॒द॒ति॒ । प्र । स्तौ॒ति॒ । उ॒द॒कम् । या॒च॒ति॒ । उत् । गा॒य॒ति॒ ॥१०.८॥
पदार्थ : [जब] वह [गृहस्थ] (अतिथीन् प्रति) अतिथियों की ओर (पश्यति) देखता है, वह [अतिथि] (हिङ्) तृप्ति कर्म (कृणोति) करता है, [जब] वह [गृहस्थ] (अभि वदति) अभिवादन करता है, वह [अपने भाग्य की] (प्र स्तौति) अच्छी भाँति स्तुति करता है, [जब] वह [गृहस्थ] (उदकम्) जल (याचति) विनय करके देता है, (उत् गायति) वह उद्गीथ [वेदगान] करता है ॥८॥"
भावार्थ : टिप्पणी :८, ९, १०−(अतिथीन्) आदरार्थं बहुवचनम्। अभ्यागतान्। महामान्यान् (प्रति) प्रतीत्य (पश्यति) अवलोकयति (अभि वदति) नमस्करोति (प्र) प्रकर्षेण (स्तौति) आत्मानं प्रशंसति (उदकम्) जलम् (याचति) अ० ९।६(१)।४। ग्रहणार्थं प्रेरयति। विनयेन ददाति (उच्छिष्टम्) उत्+शासु अनुशिष्टौ-क्त। शास इदङ्हलोः। पा० ६।४।३४। इकारः। शासिवसिघसीनां च। पा० ८।३।६०। सस्य षः। अतिशयेन शिष्टं श्रेष्ठम्। अन्यत् पूर्ववत् ॥