Atharvaveda / 9 / 6 / 6 / 7
स उप॑हूतः पृथि॒व्यां भ॑क्षय॒त्युप॑हूत॒स्तस्मि॒न्यत्पृ॑थि॒व्यां वि॒श्वरू॑पम् ॥ 7॥
Veda : Atharvaveda | Paryay : 6 | Sukta : 6 | Paryay : 12 | Mantra No : 7
In English:
Seer : brahmaa | Devta : atithiH, vidyaa | Metre : aarchii bRRihatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : sa upahuutaH pRRithivyaa.m bhakShayatyupahuutastasminyatpRRithivyaa.m vishvaruupam . 7.
Component Words : saH . upa.ahuutaH . pRRithivyaam . bhakShayati . upa.ahuutaH . tasmin . yat . pRRithivyaam . vishva.aruupam .11.7.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : अतिथिः, विद्या | छन्द : आर्ची बृहती | स्वर :
विषय : अतिथि के सत्कार का उपदेश।
पदपाठ : स: । उप॑ऽहूत: । पृ॒थि॒व्याम् । भ॒क्ष॒य॒ति॒ । उप॑ऽहूत: । तस्मि॑न् । यत् । पृ॒थि॒व्याम् । वि॒श्वऽरू॑पम् ॥११.७॥
पदार्थ : (सः) वह [अतिथि जब] (उपहूतः) बुलाया गया (पृथिव्याम्) पृथिवी पर [वर्तमान अन्न आदि] (भक्षयति) भोगता है, (तस्मिन्) उस [अतिथि] के [भोग करने के] उपरान्त (उपहूतः) बुलाया गया वह [गृहस्थ] (पृथिव्याम्) पृथिवी पर (यत्) जो कुछ (विश्वरूपम्) विविध रूप [वस्तु है, उसे भोगता है] ॥७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :७−(सः) अतिथिः (उपहूतः) कृतावाहनः (पृथिव्याम्) भूमौ वर्तमानं पदार्थजातम् (भक्षयति) भोगयति। परीक्षणेन निश्चिनोति (उपहूतः) कृतावाहनो गृहस्थः (तस्मिन्) अतिथावशितवति (यत्) यत् किंचित् (पृथिव्याम्) (विश्वरूपम्) विविधं द्रव्यम्-तद् भक्षयति, इति शेषः ॥