Atharvaveda / 9 / 8 / 13
याः सी॒मानं॑ विरु॒जन्ति॑ मू॒र्धानं॒ प्रत्य॑र्ष॒णीः। अहिं॑सन्तीरनाम॒या निर्द्र॑वन्तु ब॒हिर्बिल॑म् ॥ 13॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 8 | Paryay : | Mantra No : 13
In English:
Seer : bhRRigva~NgiraaH | Devta : sarvashiirShaamayaapaakaraNam | Metre : viraaDanuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yaaH siimaana.m virujanti muurdhaana.m pratyarShaNiiH. ahi.msantiiranaamayaa nirdravantu bahirbilam . 13.
Component Words : yaaH . siimaanam . vi.arujanti . muurdhaanam . prati . arShaNiiH . ahi.msantiiH . anaamayaaH . niH . dravantu . bahiH . bilam .13.13.
In Hindi:
ऋषि : भृग्वङ्गिराः | देवता : सर्वशीर्षामयापाकरणम् | छन्द : विराडनुष्टुप् | स्वर :
विषय : समस्त शरीर के रोग नाश का उपदेश। इस सूक्त का मिलान अ० का० २ सूक्त ३३ से करो।
पदपाठ : या: । सी॒मान॑म् । वि॒ऽरु॒जन्ति॑ । मू॒र्धान॑म् । प्रति॑ । अ॒र्ष॒णी: । अहिं॑सन्ती: । अ॒ना॒म॒या: । नि: । द्र॒व॒न्तु॒ । ब॒हि: । बिल॑म् ॥१३.१३॥
पदार्थ : (याः) जो (अर्षणीः) दौड़नेवाली [महापीड़ाएँ] (मूर्धानम् प्रति) मस्तक की ओर [चलकर] (सीमानम्) चाँद [खोपड़ी] को (विरुजन्ति) फोड़ डालती हैं, वे (अहिंसन्तीः) न सताती हुई, (अनामयाः) रोगरहित होकर (बहिः) बाहिर (निः द्रवन्तु) निकल जावें, और (बिलम्) बिल [फूटन रोग भी, निकल जावे] ॥१३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१३−(याः) (सीमानम्) नामन्सीमन्व्योमन्०। उ० ४।१५१। षिञ् बन्धने-मनिन्। मस्तकभागम्। कपालम् (विरुजन्ति) विदारयन्ति (मूर्धानम्) मस्तकम् (प्रति) प्रतिगत्य (अर्षणीः) सुयुरुवृणो युच्। उ० २।७४। ऋष गतौ-युच्, ङीप्। धावन्त्यः। महापीडाः (अहिंसन्तीः) अनाशयन्त्यः (अनामयाः) रोगरहिताः। अन्यत् पूर्ववत् ॥