Atharvaveda / 9 / 10 / 13
पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्याः पृ॒च्छामि॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑। पृ॒च्छामि॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ नाभिं॑ पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं व्यो᳡म ॥ 13॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 9 | Sukta : 10 | Paryay : | Mantra No : 13
In English:
Seer : brahmaa | Devta : gauH, viraaT, adhyaatmam | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : pRRichChaami tvaa paramanta.m pRRithivyaaH pRRichChaami vRRiShNo ashvasya retaH. pRRichChaami vishvasya bhuvanasya naabhi.m pRRichChaami vaachaH parama.m vyo᳡ma . 13.
Component Words : pRRichChaami . tvaa . param . antam . pRRithivyaaH . pRRichChaami . vRRiShNaH . ashvasya . retaH . pRRichChaami . vishvasya . bhuvanasya . naabhim . pRRichChaami . vaachaH . paramam . vi.aoma .15.13.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : गौः, विराट्, अध्यात्मम् | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : जीवात्मा और परमात्मा के लक्षणों का उपदेश।
पदपाठ : पृ॒च्छामि॑ । त्वा॒ । पर॑म् । अन्त॑म् । पृ॒थि॒व्या: । पृ॒च्छामि॑ । वृष्ण॑: । अश्व॑स्य । रेत॑: । पृ॒च्छामि॑ । विश्व॑स्य । भुव॑नस्य । नाभि॑म् । पृ॒च्छामि॑ । वा॒च: । प॒र॒मम् । विऽओ॑म ॥१५.१३॥
पदार्थ : [हे विद्वान् !] (त्वा) तुझ से (पृथिव्याः) पृथिवी के (परम्) परले (अन्तम्) अन्त को (पृच्छामि) पूँछता हूँ, (वृष्णः) पराक्रमी (अश्वस्य) बलवान् पुरुष के (रेतः) पराक्रम को (पृच्छामि) पूँछता हूँ। (विश्वस्य) सब (भुवनस्य) संसार के (नाभिम्) नाभि [बन्धनकर्ता] को (पृच्छामि) पूँछता हूँ, (वाचः) वाणी [विद्या] के (परमम्) परम (व्योम) [विविध रक्षास्थान] अवकाश को (पृच्छामि) पूँछता हूँ ॥१३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१३−(पृच्छामि) अहं जिज्ञासे (त्वा) विद्वांसम् (परम्) सीमापरिच्छिन्नम् (अन्तम्) सीमाम् (पृथिव्याः) (पृच्छामि) (वृष्णः) अ० १।१२।१। वृषु सेचनप्रजनैश्येषु-कनिन्। ऐश्वर्यवतः। पराक्रमिणः (अश्वस्य) बलवतः पुरुषस्य (रेतः) वीर्यम् (पृच्छामि) (विश्वस्य) सर्वस्य (भुवनस्य) लोकस्य (नाभिम्) अ० १।१३।३। णह बन्धने−इञ्। मध्याकर्षणेन बन्धकम्-दयानन्दभाष्ये, यजु० २३।६१। (पृच्छामि) (वाचः) वाण्या विद्यायाः (परमम्) प्रकृष्टम् (व्योम) अ० ५।१७।६। वि+अव रक्षणे-मनिन्। विविधं रक्षास्थानम्। अवकाशम् ॥