Atharvaveda / 10 / 2 / 2
कस्मा॒न्नु गु॒ल्फावध॑रावकृण्वन्नष्ठी॒वन्ता॒वुत्त॑रौ॒ पूरु॑षस्य। जङ्घे॑ नि॒रृत्य॒ न्य᳡दधुः॒ क्व᳡ स्वि॒ज्जानु॑नोः स॒न्धी क उ॒ तच्चि॑केत ॥ 2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 10 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : naaraayaNaH | Devta : brahmaprakaashanam, puruShaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : kasmaannu gulphaavadharaavakRRiNvannaShThiivantaavuttarau puuruShasya. ja~Nghe nirRRitya nya᳡dadhuH kva᳡ svijjaanunoH sandhii ka u tachchiketa . 2.
Component Words : kasmaat . nu . gulphau . adharau . akRRiNvan . aShThiivantau . ut.atarau . puruShasya . ja~Nghe iti . niH.aRRitya . ni . adadhuH . kva᳡ . svit . jaanunoH . sa.mdhii iti sam.adhii . kaH . uu.m iti . tat . chiketa .2.2.
In Hindi:
ऋषि : नारायणः | देवता : ब्रह्मप्रकाशनम्, पुरुषः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : मनुष्यशरीर की महिमा का उपदेश।
पदपाठ : कस्मा॑त् । नु । गु॒ल्फौ । अध॑रौ । अ॒कृ॒ण्व॒न् । अ॒ष्ठी॒वन्तौ॑ । उत्ऽत॑रौ । पुरु॑षस्य । जङ्घे॒ इति॑ । नि॒:ऽऋत्य॑ । नि । अ॒द॒धु॒: । क्व᳡ । स्वि॒त् । जानु॑नो: । सं॒धी इति॑ स॒म्ऽधी । क: । ऊं॒ इति॑ । तत् । चि॒के॒त॒ ॥२.२॥
पदार्थ : (कस्मात्) किस [पदार्थ] से (नु) अव (पुरुषस्य) मनुष्य के (अधरौ) नीचे के (गुल्फौ) दोनों टकने और (उत्तरौ) ऊपर के (अष्ठीवन्तौ) दोनों घुटने (अकृण्वन्) उन [ईश्वरगुणों] ने बनाये हैं। (जङ्घे) दोनों टाँगों को (निर्ऋत्य) अलग-अलग करके (क्व स्वित्) किसके भीतर (जानुनोः) दानों घुटनों के (सन्धी) दोनों जोड़ो को (नि अदधुः) उन्हों ने जमाया, (कः उ) किस ने ही (तत्) उसे (चिकेत) जाना है ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(कस्मात्) पदार्थात् (नु) इदानीम् (गुल्फौ) म० १। पाद−ग्रन्थी (अधरौ) निम्नौ (अकृण्वन्) कृवि हिंसाकरणयोः। ते परमेश्वरगुणाः कृतवन्तः (अष्ठीवन्तौ) अ० २।३३।५। जान्वोः सन्धिस्थाने (उत्तरौ) उपरिभवौ (पुरुषस्य) म० १ (जङ्घे) अ० ४।११।१०। गुल्फजान्वोरन्तरालौ अवयवौ (निर्ऋत्य) निर्+ऋ गतौ-ल्यप्। निर्गम्य (नि) दृढम् (अदधुः) धृतवन्तः (क्व स्वित्) कुत्रचित् (जानुनोः) अ० ९।८।२१। जङ्घोपरिभागयोः (सन्धी) ग्रन्थी (कः) कश्चित् (उ) एव (तत्) प्रयोजनम् (चिकेत) ज्ञातवान् ॥