Atharvaveda / 10 / 6 / 6
यमब॑ध्ना॒द्बृह॒स्पति॑र्म॒णिं फालं॑ घृत॒श्चुत॑मु॒ग्रं ख॑दि॒रमोज॑से। तम॒ग्निः प्रत्य॑मुञ्चत॒ सो अ॑स्मै दुह॒ आज्यं॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि ॥ 6॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 10 | Sukta : 6 | Paryay : | Mantra No : 6
In English:
Seer : bRRihaspatiH | Devta : phaalamaNiH, vanaspatiH | Metre : saptadaa viraaTshakvarii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yamabadhnaadbRRihaspatirmaNi.m phaala.m ghRRitashchutamugra.m khadiramojase. tamagniH pratyamu~nchata so asmai duha aajya.m bhuuyobhuuyaH shvaHshvastena tva.m dviShato jahi . 6.
Component Words : yam . abadhnaat . bRRihaspatiH . maNim . phaalam . ghRRita.ashchutam . ugram . khadiram . ojase . tam . agniH . prati . amu~nchata . saH . asmai . duhe . aajyam . bhuuyaH.abhuuyaH . shvaH.ashvaH . tena . tvam . dviShataH . jahi .6.6.
In Hindi:
ऋषि : बृहस्पतिः | देवता : फालमणिः, वनस्पतिः | छन्द : सप्तदा विराट्शक्वरी | स्वर :
विषय : सब कामनाओं की सिद्धि का उपदेश।
पदपाठ : यम् । अब॑ध्नात् । बृह॒स्पति॑: । म॒णिम् । फाल॑म् । घृ॒त॒ऽश्चुत॑म् । उ॒ग्रम् । ख॒दि॒रम् । ओज॑से । तम् । अ॒ग्नि: । प्रति॑ । अ॒मु॒ञ्च॒त॒ । स: । अ॒स्मै॒ । दु॒हे॒ । आज्य॑म् । भूय॑:ऽभूय: । श्व:ऽश्व॑: । तेन॑ । त्वम् । द्वि॒ष॒त: । ज॒हि॒ ॥६.६॥
पदार्थ : (बृहस्पतिः) बृहस्पति [बड़े ब्रह्माण्डों के स्वामी परमात्मा] ने (यम्) जिस (फालम्) फल के ईश्वर, (घृतश्चुतम्) प्रकाश की बरसा करनेवाले, (उग्रम्) बलवान्, (खदिरम्) स्थिर गुणवाले (मणिम्) मणि [प्रशंसनीय वैदिक नियम] को (ओजसे) बल के लिये (अबध्नात्) बाँधा है [बनाया है]। (तम्) उस [नियम] को (अग्निः) अग्नि [अग्निसमान तेजस्वी पुरुष] ने (प्रति अमुञ्चत) स्वीकार किया है, (सः) वह [नियम] (अस्मै) इस [तेजस्वी] के लिये (आज्यम्) पाने योग्य पदार्थ को (भूयोभूयः) बहुत-बहुत, (श्वः श्वः) कल्प के पीछे कल्प [नित्य आगामी काल में] (दुहे) पूरा करता है, (तेन) उस [वैदिक नियम] से (त्वम्) तू (द्विषतः) वैरियों को (जहि) मार ॥६॥"
भावार्थ : टिप्पणी :६−(यम्) (अबध्नात्) नियतवान्। कृतवान् (बृहस्पतिः) अ० १।८।२। बृहत्+पति, सुट्, तलोपः। बृहतां ब्रह्माण्डानां पालकः परमेश्वरः (मणिम्) म० २ प्रशंसनीयं वैदिकनियमम् (फालम्) म० २। फलस्येश्वरम् (घृतश्चुतम्) प्रकाशवर्षकम् (उग्रम्) तेजस्विनम् (खदिरम्) अ० ३।६।१। खद स्थैर्य्यहिंसयोः-किरच्। स्थिरगुणम् (ओजसे) बलाय (तम्) मणिम् (अग्निः) अग्निवत्तेजस्वी पुरुषः (प्रति अमुञ्चत) स्वीकृतवान् (सः) वैदिकनियमः (अस्मै) तेजस्विने पुरुषाय (दुहे) दुग्धे। प्रपूरयति (आज्यम्) अ० ५।८।१। आङ्+अञ्जू गतौ-क्यप्। गम्यं प्राप्तं पदार्थम्। अन्यत् पूर्ववत् ॥