Donation Appeal Download Our App
Choose Mantra
Atharvaveda / 10 / 10 / 21

ई॒र्माभ्या॒मय॑नं जा॒तं सक्थि॑भ्यां च वशे॒ तव॑। आ॒न्त्रेभ्यो॑ जज्ञिरे अ॒त्रा उ॒दरा॒दधि॑ वी॒रुधः॑ ॥ 21॥

Veda : Atharvaveda | Kand : 10 | Sukta : 10 | Paryay : | Mantra No : 21

In Hindi:

ऋषि : कश्यपः | देवता : वशा | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :

विषय : ईश्वर शक्ति की महिमा का उपदेश।

पदपाठ : ई॒र्माभ्या॑म्‌ । अय॑नम् । जा॒तम् । सक्थि॑ऽभ्याम् । च॒ । व॒शे॒ । तव॑ । आ॒न्त्रेभ्य॑: । ज॒ज्ञि॒रे॒ । अ॒त्रा: । उ॒दरा॑त् । अधि॑ । वी॒रुध॑: ॥१०.२१॥

पदार्थ : (वशे) हे वशा ! [कामनायोग्य परमेश्वरशक्ति] (तव) तेरी (ईर्माभ्याम्) दोनों ईर्म [टाँगों वा गोड़ों] से (च) और (सक्थिभ्याम्) दोनों जङ्घाओं से (अयनम्) सूर्य का दक्षिण और उत्तर मार्ग (जातम्) उत्पन्न हुआ है। (आन्त्रेभ्यः) आँतों से (अत्राः) भोजन पदार्थ और (उदरात्) पेट से (वीरुधः) विविध उगनेवाली ओषधियाँ (अधि जज्ञिरे) उत्पन्न हुई थीं ॥२१॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :२१−(ईर्माभ्याम्) इषियुधीन्धि०। उ० १।१४५। ईर गतिकम्पनयोः−मक्। जङ्घाधोभागाभ्याम् (अयनम्) अय गतौ-ल्युट्। गतिः। दक्षिणत उत्तरस्याम्, उत्तरतश्च दक्षिणस्यां दिशि सूर्यस्य गतिः (सक्थिभ्याम्) अ० ६।९।१। जङ्घाभ्याम् (च) (वशे) (तव) (अत्राः) अ० ९।७।१६। अद भक्षणे−क्त्र। भोजनपदार्थाः। अन्यद् गतम्-अ० ९।७।१६ ॥