Atharvaveda / 11 / 4 / 4
यत्प्रा॒ण ऋ॒तावाग॑तेऽभि॒क्रन्द॒त्योष॑धीः। सर्वं॑ त॒दा प्र मो॑दते॒ यत्किं च॒ भूम्या॒मधि॑ ॥ 4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : bhaargavo vaidarbhiH | Devta : praaNaH | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yatpraaNa RRitaavaagate.abhikrandatyoShadhiiH. sarva.m tadaa pra modate yatki.m cha bhuumyaamadhi . 4.
Component Words : yat . praaNaH . RRitau . aa.agate . abhi.akrandati . oShadhiiH. sarvam . tadaa . pra . modate . yat . kim . cha . bhuumyaam . adhi .6.4.
In Hindi:
ऋषि : भार्गवो वैदर्भिः | देवता : प्राणः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : प्राण की महिमा का उपदेश।
पदपाठ : यत् । प्रा॒ण: । ऋ॒तौ । आऽग॑ते । अ॒भि॒ऽक्रन्द॑ति । ओष॑धी:। सर्व॑म् । त॒दा । प्र । मो॒द॒ते॒ । यत् । किम् । च॒ । भूम्या॑म् । अधि॑ ॥६.४॥
पदार्थ : (यत्) जब (प्राणः) प्राण [जीवनदाता परमेश्वर] (ऋतौआगते) ऋतुकाल आने पर (ओषधीः) ओषधियों [अन्न आदि] को (अभिक्रन्दति) बल से पुकारता है, (तदा) तब (सर्वम्) सब [जगत्] (प्र मोदते) बड़ा आनन्द मानता है, (यत् किम् च) जो कुछ भी (भूम्याम् अधि) भूमि पर है ॥४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४−(यत्) यदा (प्राणः) म० १ (ऋतौ) ऋतुकाले वर्षतौ (आगते) प्राप्ते (अभिक्रन्दति) (ओषधीः) म० ३। (सर्वम्) चराचरं जगत् (तदा) (प्र मोदते) अत्यन्तं हृष्यति (यत्) (किम् च) किमपि (भूम्याम्) (अधि) उपरि ॥