Atharvaveda / 11 / 4 / 12
प्रा॒णो वि॒राट्प्रा॒णो देष्ट्री॑ प्रा॒णं सर्व॒ उपा॑सते। प्रा॒णो ह॒ सूर्य॑श्च॒न्द्रमाः॑ प्रा॒णमा॑हुः प्र॒जाप॑तिम् ॥ 12॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 12
In English:
Seer : bhaargavo vaidarbhiH | Devta : praaNaH | Metre : gaayatrii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : praaNo viraaTpraaNo deShTrii praaNa.m sarva upaasate. praaNo ha suuryashchandramaaH praaNamaahuH prajaapatim . 12.
Component Words : praaNaH . vi.araaT . praaNaH . deShTrii . praaNam . sarve . upa . aasate . praaNaH . ha . suuryaH . chandramaa . praaNama . aahuH . prajaa.apatim .6.12.
In Hindi:
ऋषि : भार्गवो वैदर्भिः | देवता : प्राणः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : प्राण की महिमा का उपदेश।
पदपाठ : प्रा॒ण: । वि॒ऽराट् । प्रा॒ण: । देष्ट्री॑ । प्रा॒णम् । सर्वे॑ । उप॑ । आ॒स॒ते॒ । प्रा॒ण: । ह॒ । सूर्य॑: । च॒न्द्रमा॑ । प्रा॒णम । आ॒हु॒: । प्र॒जाऽप॑तिम् ॥६.१२॥
पदार्थ : (प्राणः) प्राण [जीवनदाता परमेश्वर] (विराट्) विराट् [विविध प्रकार ईश्वर] और (प्राणः) प्राण [परमेश्वर] (देष्ट्री) मार्गदर्शिका शक्ति है, (प्राणम्) प्राण [परमेश्वर] की (सर्वे) सब (उप आसते) उपासना करते हैं (प्राणः) प्राण [परमेश्वर] (ह) ही (सूर्यः) प्रेरणा करनेवाला और (चन्द्रमाः) आनन्ददाता है, (प्राणम्) प्राण [परमेश्वर] को (प्रजापतिम्) प्रजापति [सृष्टिपालक] (आहुः) वे [विद्वान्] कहते हैं ॥१२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१२−(प्राणः) म० १ (विराट्) विविधेश्वरः (देष्ट्री) दिश दाने आज्ञापने च-तृच्, ङीप्। मार्गदर्शिका शक्तिः (प्राणम्) परमात्मानम् (सर्वे) जनाः (उपासते) सेवन्ते (ह) एव (सूर्यः) सर्वप्रेरकः परमेश्वरः (चन्द्रमाः) आह्लादकरः (प्राणम्) (आहुः) कथयन्ति विद्वांसः (प्रजापतिम्) सृष्टिपालकम् ॥