Atharvaveda / 11 / 4 / 17
य॒दा प्रा॒णो अ॒भ्यव॑र्षीद्व॒र्षेण॑ पृथि॒वीं म॒हीम्। ओष॑धयः॒ प्र जा॑य॒न्तेऽथो॒ याः काश्च॑ वी॒रुधः॑ ॥ 17॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 17
In English:
Seer : bhaargavo vaidarbhiH | Devta : praaNaH | Metre : gaayatrii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yadaa praaNo abhyavarShiidvarSheNa pRRithivii.m mahiim. oShadhayaH pra jaayante.atho yaaH kaashcha viirudhaH . 17.
Component Words : yadaa . praaNaH . abhi.aavarShiit . varSheNa . pRRithiviim . mahiim . oShadhayaH . pra . jaayante . atho iti . yaaH . kaaH . cha . viirudhaH .6.17.
In Hindi:
ऋषि : भार्गवो वैदर्भिः | देवता : प्राणः | छन्द : अनुष्टुप् | स्वर :
विषय : प्राण की महिमा का उपदेश।
पदपाठ : य॒दा । प्रा॒ण: । अ॒भि॒ऽअव॑र्षीत् । व॒र्षेण॑ । पृ॒थि॒वीम् । म॒हीम् । ओष॑धय: । प्र । जा॒य॒न्ते॒ । अथो॒ इति॑ । या: । का: । च॒ । वी॒रुध॑: ॥६.१७॥
पदार्थ : (यदा) जब (प्राणः) प्राण [जीवनदाता परमेश्वर] ने (वर्षेण) वर्षा द्वारा (महीम्) विशाल (पृथिवीम्) पृथिवी को (अभ्यवर्षीत्) सींच दिया, (अथो) तब ही (ओषधयः) अन्न आदि पदार्थ (च) और (याः काः) जो कोई (वीरुधः) जड़ी-बूटी हैं, वे भी (प्र जायन्ते) बहुत उत्पन्न होती हैं ॥१७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१७−पूर्वार्धर्चो व्याख्यातः-म० ५ (ओषधयः) अन्नादिपदार्थाः (प्र जायन्ते) (अथो) अनन्तरमेव (याः) (काः) (च) (वीरुधः) अ० १।३२।१। विरोहणशीला लतादयः ॥