Atharvaveda / 11 / 5 / 5
पूर्वो॑ जा॒तो ब्रह्म॑णो ब्रह्मचा॒री घ॒र्मं वसा॑न॒स्तप॒सोद॑तिष्ठत्। तस्मा॑ज्जा॒तं ब्राह्म॑णं॒ ब्रह्म॑ ज्ये॒ष्ठं दे॒वाश्च॒ सर्वे॑ अ॒मृते॑न सा॒कम् ॥ 5॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 11 | Sukta : 5 | Paryay : | Mantra No : 5
In English:
Seer : brahmaa | Devta : brahmachaarii | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : puurvo jaato brahmaNo brahmachaarii gharma.m vasaanastapasodatiShThat. tasmaajjaata.m braahmaNa.m brahma jyeShTha.m devaashcha sarve amRRitena saakam . 5.
Component Words : puurvaH . jaataH . brahmaNaH . brahma.achaarii . gharmam . vasaanaH . tapasaa . ut . atiShThat . tasmaat . jaatam . braahmaNam . brahma . jyeShTham . devaaH . cha . sarve . amRRitena . saakam .7.5.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : ब्रह्मचारी | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ब्रह्मचर्य के महत्त्व का उपदेश।
पदपाठ : पूर्व॑: । जा॒त: । ब्रह्म॑ण: । ब्र॒ह्म॒ऽचा॒री । घ॒र्मम् । वसा॑न: । तप॑सा । उत् । अ॒ति॒ष्ठ॒त् । तस्मा॑त् । जा॒तम् । ब्राह्म॑णम् । ब्रह्म॑ । ज्ये॒ष्ठम् । दे॒वा: । च॒ । सर्वे॑ । अ॒मृते॑न । सा॒कम् ॥७.५॥
पदार्थ : (ब्रह्मचारी) ब्रह्मचारी [मन्त्र १] (ब्रह्मणः) वेदाभ्यास [के कारण] से (पूर्वः) प्रथम [गणना में पहिला] (जातः) प्रसिद्ध होकर (घर्मम्) प्रताप (वसानः) धारण करता हुआ (तपसा) [अपने ब्रह्मचर्यरूप] तपस्या से (उत् अतिष्ठत्) ऊँचा ठहरा है। (तस्मात्) उस [ब्रह्मचारी] से (ज्येष्ठम्) सर्वोत्कृष्ट (ब्राह्मणम्) ब्रह्मज्ञान और (ब्रह्म) वृद्धिकारक धन (जातम्) प्रकट [होता है], (च) और (सर्वे देवाः) सब विद्वान् लोग (अमृतेन साकम्) अमरपन [मोक्ष सुख] के साथ [होते हैं] ॥५॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५−(पूर्वः) प्रथमः। प्रधानः (जातः) प्रसिद्धः सन् (ब्रह्मणः) वेदाभ्यासात् (ब्रह्मचारी) म० १। वेदपाठी वीर्यनिग्राहकश्च (घर्मम्) घृ दीप्तौ-मक्। प्रतापम् (वसानः) आच्छादयन्। धारयन् (तपसा) ब्रह्मचर्यरूपेण तपश्चरणेन (उत्) ऊर्ध्वः (अतिष्ठत्) स्थितवान् (तस्मात्) ब्रह्मचारिणः सकाशात् (ब्राह्मणम्) ब्रह्मज्ञानम् (ब्रह्म) ब्रह्म धननाम-निघ० २।१०। वृद्धिकरं धनम् (ज्येष्ठम्) प्रशस्यतमम् (देवाः) विद्वांसः (च) (सर्वे) समस्ताः (अमृतेन) मरणस्य दुःखस्य राहित्येन। मोक्षसुखेन (साकम्) सह ॥