Atharvaveda / 12 / 1 / 9
यस्या॒मापः॑ परिच॒राः स॑मा॒नीर॑होरा॒त्रे अप्र॑मादं॒ क्षर॑न्ति। सा नो॒ भूमि॒र्भूरि॑धारा॒ पयो॑ दुहा॒मथो॑ उक्षतु॒ वर्च॑सा ॥ 9॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 9
In English:
Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : saptaapadaa dhRRitiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : yasyaamaapaH paricharaaH samaaniirahoraatre apramaada.m kSharanti. saa no bhuumirbhuuridhaaraa payo duhaamatho ukShatu varchasaa . 9.
Component Words : yasyaam . aapaH . pari.acharaaH . samaaniiH . ahoraatre iti . apra.amaadam . kSharanti . saa . naH . bhuumiH . bhuuri.adhaaraa . payaH . duhaam . atho iti . ukShatu . varchasaa .1.9.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : परानुष्टुप्त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : यस्या॑म् । आप॑: । प॒रि॒ऽच॒रा: । स॒मा॒नी: । अ॒हो॒रा॒त्रे इति॑ । अप्र॑ऽमादम् । क्षर॑न्ति । सा । न॒: । भूमि॑: । भूरि॑ऽधारा । पय॑: । दु॒हा॒म् । अथो॒ इति॑ । उ॒क्ष॒तु॒ । वर्च॑सा ॥१.९॥
पदार्थ : (यस्याम्) जिस भूमि पर (परिचराः) सेवाशीलवाले (समानीः) एक से स्वभाववाली (आपः) आप्त प्रजाएँ [सत्यवक्ता लोग] (अहोरात्रे) दिन-राति (अप्रमादम्) बिना चूक (क्षरन्ति) बहते हैं। (भूरिधारा) अनेक धारण शक्तियोंवाली (सा भूमिः) वह भूमि (नः) हमको (पयः) अन्न (दुहाम्) दुहा करे, (अथो) और भी (वर्चसा) तेज के साथ (उक्षतु) बढ़ावे ॥९॥"
भावार्थ : टिप्पणी :९−(यस्याम् भूम्याम्) (आपः) आप्ताः प्रजाः−दयानन्दभाष्ये, यजु० ६।२७। (परिचराः) परिचारकाः। सेवाशीलाः (समानीः) समानचित्ताः (अहोरात्रे) अहर्निशम् (अप्रमादम्) प्रमादराहित्येन (क्षरन्ति) सञ्चलन्ति। वहन्ति (सा) (नः) अस्मभ्यम् (भूमिः) (भूरिधारा) बहुधारयुक्ता (पयः) अन्नम्−निघ० २।७। अन्यत् पूर्ववत्−म० ७ ॥