Atharvaveda / 12 / 1 / 17
वि॑श्व॒स्वं᳡ मा॒तर॒मोष॑धीनां ध्रु॒वां भूमिं॑ पृथि॒वीं धर्म॑णा धृ॒ताम्। शि॒वां स्यो॒नामनु॑ चरेम वि॒श्वहा॑ ॥ 17॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 17
In English:
Seer : atharvaa | Devta : bhuumiH | Metre : tripadaaparoShNik | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : vishvasva.m᳡ maataramoShadhiinaa.m dhruvaa.m bhuumi.m pRRithivii.m dharmaNaa dhRRitaam. shivaa.m syonaamanu charema vishvahaa . 17.
Component Words : vishva.asva᳡m . maataram . oShadhiinaam . dhruvaam . bhuumim . pRRithiviim . dharmaNaa . dhRRitaam . shivaam . syonaam . anu . charema . vishvahaa .1.17.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : भूमिः | छन्द : त्र्यवसाना पञ्चपदा शक्वरी | स्वर :
विषय : राज्य की रक्षा का उपदेश।
पदपाठ : वि॒श्व॒ऽस्व᳡म् । मा॒तर॑म् । ओष॑धीनाम् । ध्रु॒वाम् । भूमि॑म् । पृ॒थि॒वीम् । धर्म॑णा । धृ॒ताम् । शि॒वाम् । स्यो॒नाम् । अनु॑ । च॒रे॒म॒ । वि॒श्वहा॑ ॥१.१७॥
पदार्थ : (विश्वस्वम्) सब उत्पन्न करनेवाली, (ओषधीनाम्) ओषधियों [अन्न सोमलता आदि] की (मातरम्) माता, (ध्रुवाम्) दृढ़, (भूमिम्) आश्रय स्थान, (धर्मणा) धर्म [धरने योग्य स्वभाव वा कर्म] से (धृताम्) धारण की गयी, (शिवाम्) कल्याणी, (स्योनाम्) मनभावनी (पृथिवीम् अनु) पृथिवी के पीछे (विश्वहा) अनेक प्रकार (चरेम) हम चलें ॥१७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१७−(विश्वस्वम्) षूङ् प्राणिगर्भविमोचने−क्विप्। सर्वस्य प्रसवित्रीम्, उत्पादयित्रीम् (मातरम्) जननीम् (ओषधीनाम्) अन्नसोमलतादीनाम् (ध्रुवाम्) दृढाम् (भूमिम्) निवासस्थानम् (पृथिवीम्) (धर्मणा) धरणीयेन स्वभावेन कर्मणा वा (धृताम्) धारिताम् (शिवाम्) कल्याणीम् (स्योनाम्) सुखदाम् (अनु) अनुसृत्य (चरेम) गच्छेम (विश्वहा) विश्वधा। अनेकप्रकारेण ॥