Atharvaveda / 12 / 3 / 53
व॒र्षं व॑नु॒ष्वापि॑ गच्छ दे॒वांस्त्व॒चो धू॒मं पर्युत्पा॑तयासि। वि॒श्वव्य॑चा घृ॒तपृ॑ष्ठो भवि॒ष्यन्त्सयो॑निर्लो॒कमुप॑ याह्ये॒तम् ॥ 53॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 12 | Sukta : 3 | Paryay : | Mantra No : 53
In English:
Seer : yamaH | Devta : svargaH, odanaH, agniH | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : varSha.m vanuShvaapi gachCha devaa.mstvacho dhuuma.m paryutpaatayaasi. vishvavyachaa ghRRitapRRiShTho bhaviShyantsayonirlokamupa yaahyetam . 53.
Component Words : varSham . vanuShva . api . gachCha . devaan . tvachaH . dhuumam . pari . ut . paatayaasi . vishva.avyachaaH . ghRRita.apRRiShThaH ..N bhaviShyan . sa.ayoniH . lokam . upa . yaahi . etam .3.53.
In Hindi:
ऋषि : यमः | देवता : स्वर्गः, ओदनः, अग्निः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : परस्पर उन्नति करने का उपदेश।
पदपाठ : व॒र्षम् । व॒नु॒ष्व॒ । अपि॑ । ग॒च्छ॒ । दे॒वान् । त्व॒च: । धू॒मम् । परि॑ । उत् । पा॒त॒या॒सि॒ । वि॒श्वऽव्य॑चा: । घृ॒तऽपृ॑ष्ठ: । भ॒वि॒ष्यन् । सऽयो॑नि: । लो॒कम् । उप॑ । या॒हि॒ । ए॒तम् ॥३.५३॥
पदार्थ : [हे पुरुष !] तू (वर्षम्) वरणीय [श्रेष्ठ] कर्म का (वनुष्व) सेवन कर, (देवान्) कामनायोग्य गुणों को (अपि) अवश्य (गच्छ) प्राप्त हो, (त्वचः) अपनी खाल [देह] से (धूमम्) धुएँ [मैल] को (परि) सब ओर (उत् पातयासि) उड़ा दे। (विश्वव्यचाः) सब व्यवहारों में फैला हुआ, (घृतपृष्ठः) प्रकाश से सींचता हुआ और (सयोनिः) समान घरवाला (भविष्यन्) भविष्यत् में होता हुआ तू (एतम्) इस (लोकम्) लोक [व्यवहार मण्डल] में (उप याहि) पहुँच ॥५३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :५३−(वर्षम्) वृतॄवदिवचि०। उ० ३।६२। वृञ् वरणे−स प्रत्ययः। वरणीयं स्वीकरणीयं कर्म (वनुष्व) सेवस्व (अपि) अवश्यम् (गच्छ) प्राप्नुहि (देवान्) कामनीयान् गुणान् (त्वचः) चर्मणः। देहात् (परि) सर्वतः (उत्) ऊर्ध्वम् (पातयासि) लेट्। गमय। अन्यत् पूर्ववत्−म० १९ ॥