Atharvaveda / 13 / 1 / 1
उ॒देहि॑ वाजि॒न्यो अ॒प्स्व१॒॑न्तरि॒दं रा॒ष्ट्रं प्र वि॑श सू॒नृता॑वत्। यो रोहि॑तो॒ विश्व॑मि॒दं ज॒जान॒ स त्वा॑ रा॒ष्ट्राय॒ सुभृ॑तं बिभर्तु ॥ 1॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 13 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 1
In English:
Seer : brahmaa | Devta : adhyaatmam, rohitaH, aadityaH | Metre : pathyaapa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : udehi vaajinyo apsva1ntarida.m raaShTra.m pra visha suunRRitaavat. yo rohito vishvamida.m jajaana sa tvaa raaShTraaya subhRRita.m bibhartu . 1.
Component Words : ut.aehi . vaajin . yaH . ap.asu . antaH. idam . raaShTram . pra . visha . suunRRitaa.avat . yaH . rohitaH . vishvam . idam . jajaana . saH . tvaa . raaShTraaya . su.abhRRitam . bibhartu .1.1.
In Hindi:
ऋषि : ब्रह्मा | देवता : अध्यात्मम्, रोहितः, आदित्यः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : जीवात्मा और परमात्मा का उपदेश।
पदपाठ : उ॒त्ऽएहि॑ । वा॒जि॒न् । य: । अ॒प्ऽसु । अ॒न्त:। इ॒दम् । रा॒ष्ट्रम् । प्र । वि॒श॒ । सू॒नृता॑ऽवत् । य: । रोहि॑त: । विश्व॑म् । इ॒दम् । ज॒जान॑ । स: । त्वा॒ । रा॒ष्ट्राय॑ । सुऽभृ॑तम् । बि॒भ॒र्तु॒ ॥१.१॥
पदार्थ : (वाजिन्) हे बलवान् ! [सेनापति] (उदेहि) ऊँचा हो, (सूनृतावत्) सुनीत से युक्त (इदम्) इस (राष्ट्रम्) राज्य में (प्रविश) प्रवेश कर। (यः) जो (रोहितः) सबका उत्पन्न करनेवाला [परमेश्वर] (अप्सु अन्तः) प्रजाओं के भीतर है, और (यः) जिस [परमेश्वर] ने (इदम्) यह (विश्वम्) विश्व [जगत्] (जजान) उत्पन्न किया है, (सः) वह [परमेश्वर] (सुभृतम्) बड़े पोषण करनेवाले (त्वा) तुझको (राष्ट्राय) राज्य करने के लिये (बिभर्त्तु) धारण करे ॥१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :१−(उदेहि) उद्गच्छ (वाजिन्) अ० ४।४।२। हे बलवन् सेनापते (यः) परमेश्वरः (अप्सु) प्रजासु। आपः= आप्ताः प्रजाः-दयानन्दभाष्ये यजु० ६।२७। (अन्तः) मध्ये (इदम्) दृश्यमानम् (राष्ट्रम्) राज्यम् (सूनृतावत्) अ० ७।६०।६। सुनीतियुक्तम् (यः) (रोहितः) रुहे रश्च लो वा। उ० ३।९४। रुह बीजजन्मनि प्रादुर्भावे च-इतन्। उद्भावकः। सर्वोत्पादकः परमेश्वरः (विश्वम्) जगत् (इदम्) दृश्यमानम् (जजान) उत्पादयामास (सः) परमेश्वरः (त्वा) राजानम् (राष्ट्राय) राज्यकरणाय (सुभृतम्) बिभर्तेः क्विप्। यथारीति भर्त्तारं पोषकं (बिभर्तु) धारयतु ॥