Atharvaveda / 14 / 2 / 31
आ रो॑ह॒ तल्पं॑सुमन॒स्यमा॑ने॒ह प्र॒जां ज॑नय॒ पत्ये॑ अ॒स्मै। इ॑न्द्रा॒णीव॑ सु॒बुधा॒बुध्य॑माना॒ ज्योति॑रग्रा उ॒षसः॒ प्रति॑ जागरासि ॥31॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 14 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 31
In English:
Seer : savitrii, suuryaa | Devta : aatmaa | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : aa roha talpa.msumanasyamaaneha prajaa.m janaya patye asmai. indraaNiiva subudhaabudhyamaanaa jyotiragraa uShasaH prati jaagaraasi .31.
Component Words : aa . roha . talpam . su.amanasyamaanaa . iha . pra.ajaam . janaya . patye . asmai . indraaNii.aiva . su.abudhaa . budhyamaanaa . jyotiH.aagraaH . uShasaH . prati . jaagaraasi .2.31.
In Hindi:
ऋषि : सवित्री, सूर्या | देवता : आत्मा | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : गृहआश्रम का उपदेश।
पदपाठ : आ । रो॒ह॒ । तल्प॑म् । सु॒ऽम॒न॒स्यमा॑ना । इ॒ह॒ । प्र॒ऽजाम् । ज॒न॒य॒ । पत्ये॑ । अ॒स्मै । इ॒न्द्रा॒णीऽइ॑व । सु॒ऽबुधा॑ । बुध्य॑माना । ज्योति॑:ऽअग्रा: । उ॒षस॑: । प्रति॑ । जा॒ग॒रा॒सि॒ ॥२.३१॥
पदार्थ : [हे वधू !] तू (सुमनस्यमाना) प्रसन्नचित्त होकर (तल्पम्) पर्यङ्क पर (आ रोह) चढ़, ओर (इह) यहाँ [गृहाश्रम में] (अस्मै पत्ये) इस पति के लिये (प्रजाम्) सन्तान (जनय) उत्पन्नकर। (इन्द्राणी इव) इन्द्राणी [बड़े ऐश्वर्यवान् मनुष्य की पत्नी वा सूर्य कीकान्ति] के समान, (सु बुधा) सुन्दर ज्ञानवाली (बुध्यमाना) सावधान तू (ज्योतिरग्राः) ज्योति को आगे रखनेवाली (उषसः प्रति) प्रभातवेलाओं में (जागरासि) जागती रहे ॥३१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३१−(आरोह) आतिष्ठ (तल्पम्) पर्यङ्कम्। उच्चपदम् (सुमनस्यमाना) प्रसन्नचित्ता सती (इह)गृहाश्रमे (प्रजाम्) सन्तानम् (जनय) उत्पादय (पत्ये) (अस्मै) (इन्द्राणी)इन्द्रस्य पत्नी। ऐश्वर्यवतः पुरुषस्य भार्या। सूर्यकान्तिः (इव) यथा (सुबुधा)बहुज्ञानवती (बुध्यमाना) सावधाना (ज्योतिरग्राः) ज्योतिः प्रकाशोऽग्रे यासां ताः (उषसः) प्रभातवेलाः (प्रति) अनुलक्ष्य (जागरासि) जागृता भवेः ॥