Atharvaveda / 15 / 14 / 3
स यद्दक्षि॑णां॒दिश॒मनु॒ व्यच॑लद्भू॒त्वानु॒व्य᳡चल॒द्बल॑मन्ना॒दं कृ॒त्वा ॥3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 15 | Sukta : 14 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : atharvaa | Devta : adhyaatma athavaa vraaty | Metre : ShaTpadaa dvyanuShTubgarbhaa jagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : sa yaddakShiNaa.mdishamanu vyachaladbhuutvaanuvya᳡chaladbalamannaada.m kRRitvaa .3.
Component Words : saH . yat . dakShiNaam . disham . anu . vi.aachalat . indraH . bhuutvaa . anu.avya᳡chalat . balam . anna.aadam . kRRitvaa .14.3.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : अध्यात्म अथवा व्रात्य | छन्द : पुर उष्णिक् | स्वर :
विषय : अतिथिके उपकार का उपदेश।
पदपाठ : स: । यत् । दक्षि॑णाम् । दिश॑म् । अनु॑ । वि॒ऽअच॑लत् । इन्द्र॑: । भू॒त्वा । अ॒नु॒ऽव्य᳡चलत् । बल॑म् । अ॒न्न॒ऽअ॒दम् । कृ॒त्वा ॥१४.३॥
पदार्थ : (सः) वह [व्रात्यअतिथि] (यत्) जब (दक्षिणाम्) दक्षिण वा दाहिनी (दिशम् अनु) दिशा की ओर (व्यचलत्)विचरा, वह (इन्द्रः) परम ऐश्वर्यवान् (भूत्वा) होकर और (बलम्) बल [सामर्थ्य] को (अन्नादम्) जीवनरक्षक (कृत्वा) करके (अनुव्यचलत्) लगातार चला गया ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३, ४−(दक्षिणाम्)दक्षिणदेशस्थाम्। स्वशरीरस्य दक्षिणभागस्थाम् (इन्द्रः) परमैश्वर्यवान् (बलम्)सामर्थ्यम् (बलेन) सामर्थ्येन। अन्यत् पूर्ववत्-म० १, २ ॥