Atharvaveda / 18 / 1 / 4
न य॑त्पु॒राच॑कृ॒मा कद्ध॑ नू॒नमृ॒तं वद॑न्तो॒ अनृ॑तं॒ रपे॑म। ग॑न्ध॒र्वो अ॒प्स्वप्या॑ च॒योषा॒ सा नौ॒ नाभिः॑ पर॒मं जा॒मि तन्नौ॑ ॥4॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 4
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : atishakvarii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : na yatpuraachakRRimaa kaddha nuunamRRita.m vadanto anRRita.m rapema. gandharvo apsvapyaa chayoShaa saa nau naabhiH parama.m jaami tannau .4.
Component Words : na . yat . puraa . chakRRima . kat . ha . nuunam . RRitam . vadantaH . anRRitam . rapema . gandharvaH . ap.asu . apyaa . cha . yoShaa . saa . nau . naabhiH . paramam . jaami . tat . nau .1.4.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : भाई-बहिन के परस्पर विवाह के निषेध का उपदेश।
पदपाठ : न । यत् । पु॒रा । च॒कृ॒म । कत् । ह॒ । नू॒नम् । ऋ॒तम् । वद॑न्त: । अनृ॑तम् । र॒पे॒म॒ । ग॒न्ध॒र्व: । अ॒प्ऽसु । अप्या॑ । च॒ । योषा॑ । सा । नौ॒ । नाभि॑: । प॒र॒मम् । जा॒मि । तत् । नौ॒ ॥१.४॥
पदार्थ : (यत्) जो [कर्म] (पुरा) पहिले (न चकृम) हम ने नहीं किया, (कत्) कैसे (ह) निश्चय करके (नूनम्) अब (ऋतम्) सत्य (वदन्तः) बोलते हुए हम (अनृतम्) असत्य (रपेम) बोलें। [जैसे] (अप्सु) सत्कर्मों में (गन्धर्वः) दृष्टि रखनेवाला पुरुष (च) और (अप्या)सत्कर्मों में प्रसिद्ध (योषा) सेवा करनेवाली स्त्री [होवे], (सा) वही (नौ) हमदोनों की (नाभिः) बन्धुता, और (तत्) वह (नौ) हम दोनों का (परमम्) सबसे बड़ा (जामि) सम्बन्ध [होवे] ॥४॥"
भावार्थ : टिप्पणी :४−(न) निषेधे (यत्) यस्मात् कारणात् (पुरा) पूर्वकाले (चकृम्) वयं कृतवन्तः (कत्) कथम् (ह) निश्चयेन (नूनम्) इदानीम् (ऋतम्) सत्यम् (वदन्तः) कथयन्तः (अनृतम्) असत्यम् (रपेम) कथयेम (गन्धर्वः) गां दृष्टिं धरतीतियः सः (अप्सु) सत्कर्मसु (अप्या) अप्यः, अप्सु सत्कर्मसु भवः-दयानन्दभाष्ये, ऋग्० ६।६७।९। सत्कर्मसु प्रसिद्धा (च) (योषा) युष भजने-अच्, टाप्। सेवाशीलास्त्री (सा) (नौ) आवयोः (नाभिः) बन्धुता (परमम्) निरतिशयम् (जामि) वसिवपियजि०।उ० ४।१२५। जमु अदने-इञ्। सम्बन्धः (तत्) (नौ) आवयोः ॥