Atharvaveda / 18 / 1 / 22
सदा॑सि र॒ण्वोयव॑सेव॒ पुष्य॑ते॒ होत्रा॑भिरग्ने॒ मनु॑षः स्वध्व॒रः। विप्र॑स्य वा॒ यच्छ॑शमा॒नउ॒क्थ्यो॒ वाजं॑ सस॒वाँ उ॑प॒यासि॒ भूरि॑भिः ॥22॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 1 | Paryay : | Mantra No : 22
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : sadaasi raNvoyavaseva puShyate hotraabhiragne manuShaH svadhvaraH. viprasya vaa yachChashamaanaukthyo vaaja.m sasavaa.N upayaasi bhuuribhiH .22.
Component Words : sadaa . asi . raNvaH . yavasaa.aiva . puShyate . hotraabhiH . agne . manuShaH . su.aadhvaraH . viprasya . vaa . yat . shashamaanaH . ukthya᳡H . vaajam . sasa.avaan . upa.ayaasi . bhuuri.abhiH .1.22.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : विद्वानों के कर्त्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : सदा॑ । अ॒सि॒ । र॒ण्व: । यव॑साऽइव । पुष्य॑ते । होत्रा॑भि: । अ॒ग्ने॒ । मनु॑ष: । सु॒ऽअ॒ध्व॒र: । विप्र॑स्य । वा॒ । यत् । श॒श॒मा॒न: । उ॒क्थ्य᳡: । वाज॑म् । स॒स॒ऽवान् । उ॒प॒ऽयासि॑ । भूरि॑ऽभि: ॥१.२२॥
पदार्थ : (अग्ने) हे विद्वान् ! (स्वध्वरः) सुन्दर यज्ञवाला होकर (मनुषः) ज्ञान की (होत्राभिः) वाणियों से (पुष्यते) पुष्ट करनेवाले [मनुष्य] के लिये (यवसा इव) जैसे घास [गौ आदि के लिये] (सदा) सदा तू (रण्वः) रमणीय [सुखदायक] (असि) होता है। (वा) और (यत्) क्योंकि (विप्रस्य) विद्वान् [आचार्य आदि] के (वाजम्) विज्ञान को (ससवान्) सेवन कर चुकाहुआ, (शशमानः) फुरतीला, (भूरिभिः) बहुत [उत्तम पुरुषों] से (उक्थ्यः)स्तुतियोग्य तू (उपयासि) आता है ॥२२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२२−(सदा) सर्वदा (असि) भवसि (रण्वः) कॄगॄशॄदॄभ्यो वः। उ १।१५५। रमुक्रीडायाम्-व, मस्य णः। रमणीयः। सुखप्रदः यद्वा, रण शब्दे गतौ च-व प्रत्ययः।स्तुत्यः। प्राप्तव्यः (यवसा) विभक्तेराकारः। यवसम्। घासः। तृणम् (इव) यथा (पुष्यते) पुष पुष्टौ-शतृ। पोषणं कुर्वते पुरुषाय (होत्राभिः) वाग्भिः-निघ० १।११ (अग्ने) हे विद्वन् (मनुषः) जनेरुसिः उ० २।११५। मन ज्ञाने-उसि। ज्ञानस्य (स्वध्वरः) शोभनयागः (विप्रस्य) मेधाविनः (वा) च (यत्) यतः (शशमानः) अ० २।३४।२।शश प्लुतगतौ−चानश्। उत्प्लुत्य गमनशीलः। शीघ्रगामी (उक्थ्यः) स्तुत्यः (वाजम्)विज्ञानम् (ससवान्) षण संभक्तौ-क्वसु। संभजमानः। सेवमानः (उपयासि) आगच्छसि (भूरिभिः)बहुपुरुषैः ॥