Atharvaveda / 18 / 2 / 7
सूर्यं॒ चक्षु॑षागच्छ॒ वात॑मा॒त्मना॒ दिवं॑ च॒ गच्छ॑ पृथि॒वीं च॒ धर्म॑भिः। अ॒पो वा॑ गच्छ॒ यदि॒ तत्र॑ते हि॒तमोष॑धीषु॒ प्रति॑ तिष्ठा॒ शरी॑रैः ॥7॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 7
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : triShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : suurya.m chakShuShaagachCha vaatamaatmanaa diva.m cha gachCha pRRithivii.m cha dharmabhiH. apo vaa gachCha yadi tatrate hitamoShadhiiShu prati tiShThaa shariiraiH .7.
Component Words : suuryam.N . chakShuShaa . gachCha . vaatam . aatmanaa . divam . cha . gachCha . pRRithiviim . cha . dharma.abhiH . apaH . vaa . gachCha . yadi . tatra . te . hitam . oShadhiiShu . prati . tiShTha . shariiraiH .2.7.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : आचार्य और ब्रह्मचारी के कर्त्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : सूर्य॑म् । चक्षु॑षा । ग॒च्छ॒ । वात॑म् । आ॒त्मना॑ । दिव॑म् । च॒ । गच्छ॑ । पृ॒थि॒वीम् । च॒ । धर्म॑ऽभि: । अ॒प: । वा॒ । ग॒च्छ॒ । यदि॑ । तत्र॑ । ते॒ । हि॒तम् । ओष॑धीषु । प्रति॑ । ति॒ष्ठ॒ । शरी॑रै: ॥२.७॥
पदार्थ : [हे जीव !] तू (सूर्यम्) सूर्य [तत्त्व] को (चक्षुषा) नेत्र से, (वातम्) वायु को (आत्मना)प्राण से (गच्छ) प्राप्त हो, (च) और (धर्मभिः) धर्मों [उनके धारण गुणों] से (दिवम्) आकाश को (च) और (पृथिवीम्) पृथिवी को (गच्छ) प्राप्त हो (वा) और (अपः)जल को (गच्छ) प्राप्त हो, और (ओषधीषु) ओषधियों [अन्न आदिकों] में (शरीरैः) [उनके] अङ्गों सहित (प्रति तिष्ठ) प्रतिष्ठा पा, (यदि) क्योंकि (तत्र) वहाँ [उनसब में] (ते) तेरा (हितम्) हित है ॥७॥"
भावार्थ : टिप्पणी :७−(सूर्यम्) सूर्यतत्त्वम् (चक्षुषा) नेत्रविज्ञानेन (गच्छ) प्राप्नुहि।ज्ञानीहि (वातम्) वायुतत्त्वम् (आत्मना) प्राणेन (दिवम्) आकाशतत्त्वम् (च) (गच्छ) (पृथिवीम्) पृथिवीतत्त्वम् (च) (धर्मभिः) तेषां धारणगुणैः (अपः) जलम् (वा) च (गच्छ) (यदि) यतः (तत्र) तेषु पूर्वोक्तेषु (ते) तव (हितम्) इष्टम् (ओषधीषु) व्रीहियवादिषु (प्रतितिष्ठ) प्रतिष्ठितो भव (शरीरैः) अवयवैः ॥