Atharvaveda / 18 / 2 / 31
अश्वा॑वतीं॒ प्रत॑र॒ या सु॒शेवा॒र्क्षाकं॑ वा प्रत॒रं नवी॑यः। यस्त्वा॑ ज॒घान॒ वध्यः॒ सोअ॑स्तु॒ मा सो अ॒न्यद्वि॑दत भाग॒धेय॑म् ॥31॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 2 | Paryay : | Mantra No : 31
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : anuShTup | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : ashvaavatii.m pratara yaa sushevaarkShaaka.m vaa pratara.m naviiyaH. yastvaa jaghaana vadhyaH soastu maa so anyadvidata bhaagadheyam .31.
Component Words : ashva.avatiim . pra . tara . yaa . su.ashevaa . RRikShakam . vaa . pra.ataram . naviiyaH . yaH . tvaa . jaghaana . vadhyaH . saH . astu . maa . saH . anyat . vidata . bhaaga.adheyam .2.31.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : ईश्वर के गुणों का उपदेश।
पदपाठ : अश्व॑ऽवतीम् । प्र । त॒र॒ । या । सु॒ऽशेवा॑ । ऋ॒क्षक॑म् । वा॒ । प्र॒ऽत॒रम् । नवी॑य: । य: । त्वा॒ । ज॒घान॑ । वध्य॑: । स: । अ॒स्तु॒ । मा । स: । अ॒न्यत् । वि॒द॒त॒ । भा॒ग॒ऽधेय॑म् ॥२.३१॥
पदार्थ : [हे मनुष्य !] तू (अश्वावतीम्) घोड़ोंवाली [शक्ति] को (प्र तर) बढ़ा, (या) जो (सुशेवा) बड़े सुखदेनेवाली है, (वा) निश्चय करके [आगे] (ऋक्षाकम्) हिंसा मिटानेवाला (प्रतरम्)अधिक उत्तम (नवीयः) अधिक नवीन [स्थान] है। और (यः) जिस [अत्याचारी] ने (त्वा)तुझ [सदाचारी] को (जघान) मारा है [दुखाया है], (सः) वह (वध्यः) वध्य [मार डालनेयोग्य] (अस्तु) होवे, (सः) वह (अन्यत्) दूसरा (भागधेयम्) भाग (मा विदत) न पावे॥३१॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३१−(अश्वावतीम्) मन्त्रे सोमाश्वेन्द्रिय०। पा० ६।३।१३१। इतिमतौ दीर्घः। अश्वक्रियायुक्तां शक्तिम् (प्र तर) वर्धय (या) शक्तिः (सुशेवा)सुसुखा (ऋक्षाकम्) ऋक्ष हिंसायाम्-अच्, टाप्+कष वधे-ड। हिंसानाशकम् (वा) अवधारणे (प्रतरम्) प्रकृष्टतरम् (नवीयः) नवीनतरं स्थानम् (यः) दुराचारी (त्वा) त्वांसदाचारिणम् (जघान) हतवान् दुःखं प्रापितवान् (वध्यः) वधार्हः (सः) दुराचारी (अस्तु) (मा विदत) विद्लृ लाभे-लुङ्। मा लभताम् (सः) (अन्यत्) वधाद् भिन्नम् (भागधेयम्) भागम् ॥