Atharvaveda / 18 / 4 / 2
दे॒वाय॒ज्ञमृ॒तवः॑ कल्पयन्ति ह॒विः पु॑रो॒डाशं॑ स्रु॒चो य॑ज्ञायु॒धानि॑।तेभि॒र्याहि॑ प॒थिभि॑र्देव॒यानै॒र्यैरी॑जा॒नाः स्व॒र्गं य॑न्ति लो॒कम् ॥2॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 18 | Sukta : 4 | Paryay : | Mantra No : 2
In English:
Seer : atharvaa | Devta : yama, mantrokt | Metre : jagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : devaayaj~namRRitavaH kalpayanti haviH puroDaasha.m srucho yaj~naayudhaani.tebhiryaahi pathibhirdevayaanairyairiijaanaaH svarga.m yanti lokam .2.
Component Words : devaaH . yaj~nam . RRitavaH . kalpayanti . haviH . puroDaasham . sruchaH . yaj~na.aaayudhaani . tebhiH . yaahi . pathi.abhiH . deva.ayaanaiH . yaiH . iijaanaaH . svaH.agam . yanti . lokam .4.2.
In Hindi:
ऋषि : अथर्वा | देवता : यम, मन्त्रोक्त | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : सत्य मार्ग पर चलने का उपदेश।
पदपाठ : दे॒वा: । य॒ज्ञम् । ऋ॒तव॑: । क॒ल्प॒य॒न्ति॒ । ह॒वि: । पु॒रो॒डाश॑म् । स्रु॒च: । य॒ज्ञ॒ऽआ॒यु॒धानि॑ । तेभि॑: । या॒हि॒ । प॒थिऽभि॑: । दे॒व॒ऽयानै॑: । यै: । ई॒जा॒ना: । स्व॒:ऽगम् । यन्ति॑ । लो॒कम् ॥४.२॥
पदार्थ : (देवाः) विद्वान् लोगऔर (ऋतवः) सब ऋतुएँ (यज्ञम्) यज्ञ [हवन आदि श्रेष्ठ व्यवहार], (हविः) हवि [होमीय वस्तु], (पुरोडाशम्) पुरोडाश [मोहनभोग आदि], (स्रुचः) स्रुचाओं [हवन केचमचों] और (यज्ञायुधानि) यज्ञ के अस्त्र-शस्त्रों [उलूखल, मूसल, सूप आदि] को (कल्पयन्ति) रचते हैं। [हे मनुष्य !] (तेभिः) उन (देवयानैः) विद्वानों के चलनेयोग्य (पथिभिः) मार्गों से (याहि) तू चल, (यैः) जिन [मार्गों] से (ईजानाः) यज्ञकर चुकनेवाले लोग (स्वर्गम्) सुख पहुँचानेवाले (लोकम्) समाज में (यन्ति) पहुँचतेहैं ॥२॥"
भावार्थ : टिप्पणी :२−(देवाः) विद्वांसः (यज्ञम्) यजनीयं व्यवहारम् (ऋतवः) वसन्तादिकालाश्च (कल्पयन्ति) रचयन्ति (हविः) हु दानादानादनेषु-इसि। हवनीयद्रव्यम् (पुरोडाशम्) अ०९।६(१)१२। पुरो अग्रे दाश्यते दीयते। दाशृ दाने-घञ्, दस्य डः।संस्कृतान्नविशेषम् (स्रुचः) चिक् च। उ० २।६। स्रु गतौ−चिक् प्रत्ययः।यज्ञचमसान् (यज्ञायुधानि) यज्ञसाधनान्यस्त्रशस्त्रादीनि (तेभिः) तैः (याहि) गच्छ (पथिभिः) मार्गैः (देवयानैः) विद्वद्भिर्गन्तव्यैः (यैः) पथिभिः (ईजानाः) म० १।समाप्तयज्ञाः पुरुषाः (स्वर्गम्) सुखप्रापकम् (यन्ति) गच्छन्ति (लोकम्) समाजम् ॥