Atharvaveda / 20 / 21 / ०३
शची॑व इन्द्र पुरुकृद्द्युमत्तम॒ तवेदि॒दम॒भित॑श्चेकिते॒ वसु॑। अतः॑ सं॒गृभ्या॑भिभूत॒ आ भ॑र॒ मा त्वा॑य॒तो ज॑रि॒तुः काम॑मूनयीः ॥ ०३॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 21 | Paryay : | Mantra No : ०३
In English:
Seer : savyaH | Devta : indraH | Metre : tripadaa viraaDgaayatrii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : shachiiva indra purukRRiddyumattama tavedidamabhitashchekite vasu. ataH sa.mgRRibhyaabhibhuuta aa bhara maa tvaayato jarituH kaamamuunayiiH . 03.
Component Words : shachii.avaH . indraH . puru.akRRit . dyumat.atama . tava . it . idam . abhitaH . chekite . vasu . sam.agRRibhya . abhi.abhuute . aa . bhara . maa . tvaa.ayataH . jarituH . kaamam . uunayiiH .21.3.
In Hindi:
ऋषि : सव्यः | देवता : इन्द्रः | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : मनुष्यों के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : शची॑ऽव: । इ॒न्द्र॒: । पु॒रु॒ऽकृ॒त् । द्यु॒म॒त्ऽत॒म॒ । तव॑ । इत् । इ॒दम् । अ॒भित॑: । चे॒कि॒ते॒ । वसु॑ ॥ स॒म्ऽगृभ्य॑ । अ॒भि॒ऽभू॒ते॒ । आ । भ॒र॒ । मा । त्वा॒ऽय॒त: । ज॒रि॒तु: । काम॑म् । ऊ॒न॒यी॒: ॥२१.३॥
पदार्थ : (शचीवः) हे उत्तम बुद्धिवाले (पुरुकृत्) बहुत कर्मोंवाले (द्युमत्तम) अत्यन्त प्रकाशवाले (इन्द्र) इन्द्र [बड़े ऐश्वर्यवाले राजन्] (तव इत्) तेरा ही (इदम्) यह (वसु) धन (अभितः) सब ओर से (चेकिते) जाना गया है। (अतः) इस कारण से, (अभिभूते) हे विजयी ! (संगृभ्य) संग्रह करके (आ भर) तू लाकर भर, (त्वायतः) तेरी चाह करते हुए (जरितुः) स्तुति करनेवाले की (कामम्) आशा को (मा ऊनयीः) मत घटा ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(शचीवः) शची-मतुप्। छन्दसीरः। पा० ८।२।१। मतुपो मस्य वः। मतुवसो रु सम्बुद्धौ छन्दसि। पा० ८।३।१। इति रुत्वम्। शची कर्मनाम-निघ० २।१। प्रज्ञानाम-निघ० ३।२। हे प्रशस्तप्रज्ञावन् (इन्द्र) परमैश्वर्यवन् राजन् (पुरुकृत्) पुरूणां बहूनां कर्मणां कर्तः (द्युमत्तम) अतिशयेन प्रकाशयुक्त (तव) (इदम्) उपस्थितम् (अभि) सर्वतः (चेकिते) कित ज्ञाने-लिट्। ज्ञातं वर्तत (वसु) धनम्) (अतः) अस्मात् कारणात् (संगृभ्य) संगृह्य (अभिभूते) हे अभिभवितः विजयिन् (आ) आनीय (भर) धर (मा) निषेधे (त्वायतः) त्वां कामयमानस्य (जरितुः) स्तोतुः (कामम्) अभिलाषम् (ऊनयीः) ऊन परिहाणे-लुङ्। ऊनयेः ॥