Atharvaveda / 20 / 25 / 3
अधि॒ द्वयो॑रदधा उ॒क्थ्यं१॒॑ वचो॑ य॒तस्रु॑चा मिथु॒ना या स॑प॒र्यतः॑। असं॑यत्तो व्र॒ते ते॑ क्षेति॒ पुष्य॑ति भ॒द्रा श॒क्तिर्यज॑मानाय सुन्व॒ते ॥ 3॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 25 | Paryay : | Mantra No : 3
In English:
Seer : gotamaH | Devta : indraH | Metre : sataHpa~NktiH | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : adhi dvayoradadhaa ukthya.m1 vacho yatasruchaa mithunaa yaa saparyataH. asa.myatto vrate te kSheti puShyati bhadraa shaktiryajamaanaaya sunvate . 3.
Component Words : adhi . dvayoH . adadhaaH . ukthyam . vachaH . yata.asruchaa. mithunaa . yaa . saparyataH . asam.ayattaH . vrate . te . kSheti . puShyati . bhadraa . shaktiH . yajamaanaaya . sunvate .25.3.
In Hindi:
ऋषि : गोतमः | देवता : इन्द्रः | छन्द : जगती | स्वर :
विषय : विद्वानों के कर्तव्य का उपदेश।
पदपाठ : अधि॑ । द्वयो॑: । अ॒द॒धा॒: । उ॒क्थ्य॑म् । वच॑: । य॒तऽस्रु॑चा। मि॒थु॒ना । या । स॒प॒र्यत॑: ॥ अस॑म्ऽयत्त: । व्र॒ते । ते॒ । क्षे॒ति॒ । पुष्य॑ति । भ॒द्रा । श॒क्ति: । यज॑मानाय । सु॒न्व॒ते ॥२५.३॥
पदार्थ : [हे विद्वान् !] (द्वयोः अधि) उन दोनों के ऊपर (उक्थ्यम्) बड़ाई के योग्य (वचः) वचन को (अदधाः) तूने धारण किया है, (या) जो (यतस्रुचा) चमचा [भोजन साधन] लिये हुए (मिथुना) दोनों मिलनसार स्त्री-पुरुष (सपर्यतः) सेवा करते हैं। वह [स्त्री वा पुरुष] (ते) तेरे (व्रते) नियम में (असंयत्तः) बे रोक [स्वतन्त्र] होकर (क्षेति) रहता है और, (पुष्यति) पुष्ट होता है, (भद्रा) कल्याण करनेहारी (शक्तिः) शक्ति (यजमानाय) यजमान [सत्कार, संगति और दान करनेहारे] (सुन्वते) ऐश्वर्यवान् पुरुष के लिये [होती है] ॥३॥"
भावार्थ : टिप्पणी :३−(अधि) उपरि (द्वयोः) स्त्रीपुरुषोः (अदधाः) धारितवानसि (उक्थ्यम्) कथनीयं स्तुत्यम् (वचः) वचनम् (यतस्रुचा) यमु उपरमे-क्त। चिक् च। उ० २।६२। स्रु गतौ-चिक्। यता नियताः स्रुचः चमसा भोजनसाधनानि याभ्यां तौ (मिथुना) क्षुधिपिशिमिथिभ्यः कित्। उ० ३।। मिथृ मेथृ संगमे वधे मेधायां च-उनन्, कित्। मिलितौ स्त्रीपुरुषौ (या) यौ (सपर्यतः) सपर पूजायाम्-कण्ड्वादित्वाद् यक्। सपर्यतिः परिचरणकर्मा-निघ० ३।। परिचरतः। सेवेते (असंयत्तः)। नञ्+सम्+यती प्रयत्ने-क्त। अनायत्तः। अवशीभूतः। स्वतन्त्रः (व्रते) नियमे (ते) तव (क्षेति) क्षि निवासगत्योः विकरणस्य लुक्। क्षियति। निवसति (पुष्यति) पुष्टो भवति (भद्रा) कल्याणी (शक्तिः) समर्थता (यजमानाय) पूजासंगतिदानशीलाय (सुन्वते) षु ऐश्वर्ये-शतृ, स्वादित्वं छान्दसम्। ऐश्वर्यवते ॥