vedyog.net

In English:

Seer : gRRitsamadaH | Devta : indraH | Metre : triShTup | Tone :

Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.

Verse : yenemaa vishvaa chyavanaa kRRitaani yo daasa.m varNamadhara.m guhaakaH. shvaghniiva yo jigiivaa.m lakShamaadadaryaH puShTaani sa janaasa indraH . 4.

Component Words :
yena . imaa . vishvaa . chyavanaa . kRRitaani . yaH . daasam . varNam . adharam . guhaa . akarityakaH . shvaghnii.aiva . yaH . jigiivaan . lakSham . aadat . aryaH . puShTaani . saH . janaasaH . indraH .33.4.

---

In Hindi:

ऋषि : गृत्समदः | देवता : इन्द्रः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :

विषय : परमेश्वर के गुणों का उपदेश।

पदपाठ : येन॑ । इ॒मा । विश्वा॑ । च्यव॑ना । कृ॒तानि॑ । य: । दास॑म् । वर्ण॑म् । अध॑रम् । गुहा॑ । अक॒रित्यक॑: ॥ श्व॒घ्नीऽइ॑व । य: । जि॒गी॒वान् । ल॒क्षम् । आद॑त् । अ॒र्य: । पु॒ष्टानि॑ । स: । ज॒ना॒स॒: । इन्द्र॑: ॥३३.४॥

पदार्थ : (येन) जिस [परमेश्वर] करके (इमा) यह (विश्वा) सब (च्यवना) चलते हुए लोक (कृतानि) बनाये गये हैं, (यः) जिसने (दासम्) देने योग्य (वर्णम्) रूप को (गुहा) गुहा [गुप्त अवस्था] में (अधरम्) नीचे (अकः) किया है। (यः) जो, (इव) जैसे (श्वघ्नी) वृद्धि पानेवाला (जिगीवान्) विजयी पुरुष (लक्षम्) लक्ष्य [जीते पदार्थ] को, (अर्यः) वैरी के (पुष्टानि) बढ़े हुए धनों को (आदत्) ले लेता है, (जनासः) हे मनुष्यो ! (सः) वह (इन्द्रः) इन्द्र [बड़े ऐश्वर्यवाला परमेश्वर] है ॥४॥"

भावार्थ :

टिप्पणी :४−(येन) परमेश्वरेण (इमा) इमानि दृश्यमानानि (विश्वा) सर्वाणि (च्यवना) च्युङ् गतौ-ल्युट्। गच्छन्ति जगन्ति”। लोकान् (कृतानि) रचितानि (यः) (दासम्) दातव्यम् (वर्णम्) रूपम् (अधरम्) निम्नम् (गुहा) गुहायाम्। गुप्तावस्थायाम् (अकः) करोतेर्लुङ् छान्दसं रूपम्। अकार्षीत् (श्वघ्नी) अ०२०।१७।। श्वन्नुक्षन्पूषन्०। उ०१।१९। टुओश्वि गतिवृद्ध्योः-कनिन्+हन हिंसागत्योः-घञर्थे कप्रत्ययः। श्वघ्न-इति। शुनो वृद्धेर्घ्नः प्राप्तिर्यस्य सः। वृद्धिं गतः (इव) यथा (यः) (जिगीवान्) जि जये क्वसु, छान्दसो दीर्घः। विजयी पुरुषः (लक्षम्) लक्ष्यम्। जितपदार्थम् (आदत्) आदत्ते (अर्यः) षष्ठ्येकवचने छान्दसो यणादेशः। अरेः। शत्रोः (पुष्टानि) समृद्धानि धनानि। अन्यद् गतम् ॥

---