Atharvaveda / 20 / 35 / 8
अ॒स्मा इदु॒ ग्नाश्चि॑द्दे॒वप॑त्नी॒रिन्द्रा॑या॒र्कम॑हि॒हत्य॑ ऊवुः। परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी ज॑भ्र उ॒र्वी नास्य॒ ते म॑हि॒मानं॒ परि॑ ष्टः ॥ 8॥
Veda : Atharvaveda | Kand : 20 | Sukta : 35 | Paryay : | Mantra No : 8
In English:
Seer : nodhaaH | Devta : indraH | Metre : chatuShpadaa puraskRRitirjagatii | Tone :
Subject : English Translation will be uploaded as and when ready.
Verse : asmaa idu gnaashchiddevapatniirindraayaarkamahihatya uuvuH. pari dyaavaapRRithivii jabhra urvii naasya te mahimaana.m pari ShTaH . 8.
Component Words : asmai . it . uu.m iti . gnaaH . chit . deva.apatniiH . indraaya . arkam . ahi.ahatye . uuvurityuuvuH . pari . dyaavaapRRithivii ita.Ni . jabhre . urvii iti . na . asya . te iti . mahimaanam . pari . sta iti staH .35.8.
In Hindi:
ऋषि : नोधाः | देवता : इन्द्रः | छन्द : त्रिष्टुप् | स्वर :
विषय : सभापति के लक्षणों का उपदेश।
पदपाठ : अ॒स्मै । इत् । ऊं॒ इति॑ । ग्ना: । चि॒त् । दे॒वऽप॑त्नी: । इन्द्रा॑य । अ॒र्कम् । अ॒हि॒ऽहत्ये॑ । ऊ॒वु॒रित्यू॑वु: ॥ परि॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । ज॒भ्रे॒ । उ॒र्वी इति॑ । न । अ॒स्य॒ । ते इति॑ । म॒हि॒मान॑म् । परि॑ । स्त॒ इति॑ स्त: ॥३५.८॥
पदार्थ : (अस्मै) इस [संसार] के हित के लिये (इत्) ही (उ) विचारपूर्वक (देवपत्नीः) विद्वानों से पालने योग्य (ग्नाः) वेदवाणियों ने (चित्) भी (अहिहत्ये) सब ओर से नाश करनेवाले [विघ्न] के मिटने पर (इन्द्राय) इन्द्र [बड़े ऐश्वर्यवाले परमात्मा] के लिये (अर्कम्) पूजनीय व्यवहार को (ऊवुः) बुना है [फैलाया है]। उस [परमात्मा] ने (उर्वी) चौड़े (द्यावापृथिवी) सूर्य और पृथिवी को (परि) सब ओर से (जभ्रे) ग्रहण किया है, (ते) वे दोनों (अस्य) इस [परमात्मा] की (महिमानम्) महिमा को (न) नहीं (परि अस्तः) पहुँच सकते हैं ॥८॥"
भावार्थ : टिप्पणी :८−(अस्मै) संसारहिताय (इत्) एव (उ) वितर्के (ग्नाः) अ०७।४९।२। गमेर्नप्रत्ययः, डाप्, टिलोपः। ग्ना वाङ्नाम-निघ०१।११। वेदवाण्यः (चित्) अपि (देवपत्नीः) विद्वद्भिः पालनीयाः (इन्द्राय) परमैश्वर्यवते परमात्मने (अर्कम्) अर्चनम्। पूजनम् (अहिहत्ये) अहेराहन्तुः समन्ताद् नाशकस्य विघ्नस्य हत्यायां नाशने (ऊवुः) वेञ् तन्तुसन्ताने-लिट्। विस्तारयामासुः अतन्वत (परि) सर्वतः (द्यावापृथिवी) सूर्यभूलोकौ (जभ्रे) हृञो लिट्। हस्य भः। जह्रे। गृहीतवान् (उर्वी) विस्तृते (न) निषेधे (अस्य) परमेश्वरस्य (ते) उभे (महिमानम्) महत्वम् (परि अस्तः) पराभवतः। प्राप्नुतः ॥